Cách nấu canh củ khoai ngứa ngon, không bị ngứa tại nhà

Canh củ khoai ngứa là một món ăn dân dã, mang đậm hương vị đồng quê Việt Nam, đặc biệt quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình ở các vùng nông thôn. Mặc dù tên gọi có thể khiến nhiều người e ngại, nhưng nếu biết cách nấu canh củ khoai ngứa đúng chuẩn, bạn sẽ có một tô canh bùi bùi, dẻo thơm, ngọt thanh vô cùng hấp dẫn. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn chi tiết từ khâu chọn lựa, sơ chế khoai để loại bỏ hoàn toàn chất gây ngứa, đến công thức nấu hoàn chỉnh để chiêu đãi cả gia đình.

Nội Dung Bài Viết

Tóm tắt các bước nấu canh củ khoai ngứa

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Canh Hàu Không Bị Tanh Đơn Giản Tại Nhà

Sơ chế khoai ngứa: Đây là bước quan trọng nhất. Gọt vỏ khoai dưới vòi nước chảy hoặc ngâm trong nước muối loãng, đeo găng tay. Sau đó, thái khoai thành miếng vừa ăn và ngâm ngay vào nước muối loãng khoảng 15-20 phút để ra hết nhựa gây ngứa. Cuối cùng, luộc sơ khoai với một ít muối trong khoảng 5 phút rồi vớt ra, rửa sạch lại.
Chuẩn bị nguyên liệu khác: Sơ chế các nguyên liệu đi kèm như tôm, thịt ba chỉ, lá lốt, tía tô, hành lá và các gia vị cần thiết.
Xào sơ nguyên liệu: Phi thơm hành khô, cho thịt ba chỉ vào xào săn, sau đó cho tôm vào xào chín tới. Nêm một ít gia vị để nguyên liệu đậm đà.
Nấu canh: Cho khoai ngứa đã sơ chế kỹ vào nồi xào cùng tôm thịt khoảng 2-3 phút. Thêm lượng nước vừa đủ vào nồi, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, hầm cho đến khi khoai chín mềm.
Hoàn thành: Nêm nếm lại gia vị cho vừa ăn. Cuối cùng, cho các loại rau thơm như lá lốt, tía tô, hành lá vào, khuấy đều rồi tắt bếp.

Củ khoai ngứa là gì? Nguồn gốc và đặc điểm

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Canh Hẹ Với Thịt Ngọt Thanh Không Bị Dai?

Củ khoai ngứa, hay còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như khoai ráy, củ ráy, là phần củ (thân ngầm) của cây ráy, một loài thực vật thuộc họ Ráy (Araceae). Cây ráy thường mọc hoang ở những nơi ẩm ướt như ven bờ suối, bờ ao, trong các khu rừng nhiệt đới. Ở Việt Nam, cây ráy phân bố rộng rãi từ Bắc vào Nam và từ lâu đã được người dân tận dụng củ để chế biến thành món ăn.

Đặc điểm nhận dạng của củ khoai ngứa là có hình dáng thuôn dài, lớp vỏ ngoài sần sùi màu nâu sẫm. Bên trong ruột củ có màu trắng hoặc hơi ngả vàng, chứa nhiều tinh bột. Sở dĩ nó có tên gọi “khoai ngứa” là vì trong củ chứa các tinh thể canxi oxalat hình kim. Khi tiếp xúc với da hoặc niêm mạc, các tinh thể này sẽ gây ra cảm giác ngứa rát, khó chịu. Đây chính là cơ chế tự vệ của cây.

Tuy nhiên, các tinh thể canxi oxalat này không bền với nhiệt độ cao và dễ bị hòa tan trong môi trường axit hoặc kiềm nhẹ. Vì vậy, thông qua việc sơ chế đúng cách như ngâm nước muối, luộc kỹ, người xưa đã tìm ra cách loại bỏ hoàn toàn chất gây ngứa, biến củ khoai ngứa thành một nguyên liệu an toàn và bổ dưỡng. Món canh này không chỉ là một món ăn mà còn là minh chứng cho sự sáng tạo và kinh nghiệm ẩm thực phong phú của cha ông ta.

Bí quyết chọn củ khoai ngứa ngon, không bị sượng

Có thể bạn quan tâm: Cách Cắt Khoai Tây Nấu Canh Nhanh, Không Bị Thâm?

Chất lượng của món canh phụ thuộc rất nhiều vào việc chọn lựa nguyên liệu. Để có một nồi canh khoai ngứa dẻo bùi, thơm ngon, bạn cần chú ý đến việc lựa chọn củ khoai. Một củ khoai ngon sẽ giúp món ăn đạt đến hương vị tuyệt hảo và giảm thiểu rủi ro bị sượng hay chai cứng khi nấu.

Đầu tiên, hãy ưu tiên chọn những củ có kích thước vừa phải, không quá to cũng không quá nhỏ. Những củ to thường già, nhiều xơ và dễ bị sượng. Ngược lại, củ quá non thì ít tinh bột, ăn không bùi. Củ khoai có hình dáng thuôn dài, đều đặn, cầm lên thấy chắc và nặng tay thường là những củ chất lượng.

Tiếp theo, quan sát kỹ lớp vỏ bên ngoài. Vỏ khoai nên có màu nâu sẫm tự nhiên, ít mắt và không có các vết dập nát, thối rữa hay bị sâu đục. Tránh những củ có vỏ quá khô hoặc nhăn nheo, vì đây là dấu hiệu khoai đã để lâu, mất đi độ tươi và lượng nước cần thiết. Khi bấm nhẹ móng tay vào thân củ, nếu thấy củ còn tươi và tiết ra một ít nhựa thì đó là khoai mới dỡ.

Một kinh nghiệm dân gian nữa là chọn những củ mọc ở nơi đất tơi xốp, ẩm ướt. Những củ này thường có chất lượng tốt hơn, ít xơ và dẻo hơn so với những củ mọc ở vùng đất khô cằn. Nếu có thể, hãy hỏi người bán về nguồn gốc của khoai để có lựa chọn tốt nhất cho món ăn của mình.

Cách sơ chế củ khoai ngứa không bị ngứa – Bước quan trọng nhất

Đây là công đoạn quyết định sự thành bại của món ăn và đảm bảo an toàn cho người thưởng thức. Nhựa của củ khoai ngứa chứa canxi oxalat gây kích ứng mạnh, vì vậy bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước dưới đây để loại bỏ hoàn toàn tác nhân gây ngứa. Sự cẩn thận trong khâu này sẽ mang lại một món canh thơm ngon và an toàn tuyệt đối.

Chuẩn bị dụng cụ

Trước khi bắt đầu, hãy chuẩn bị một đôi găng tay cao su dày. Đây là vật dụng bắt buộc phải có để bảo vệ da tay bạn khỏi nhựa khoai. Ngoài ra, chuẩn bị một thau nước lớn pha muối loãng để ngâm khoai sau khi gọt.

Các bước sơ chế chi tiết

Bạn có thể gọt vỏ khoai trực tiếp dưới vòi nước chảy. Dòng nước sẽ giúp cuốn trôi bớt phần nhựa tiết ra, hạn chế chúng tiếp xúc với da tay. Dùng dao sắc gọt một lớp vỏ dày, loại bỏ hoàn toàn phần vỏ nâu sần sùi bên ngoài. Gọt đến đâu, cho ngay củ khoai đã gọt vào thau nước muối loãng đã chuẩn bị sẵn để khoai không bị thâm đen và nhựa được trung hòa bớt.

Sau khi gọt xong, tiến hành thái khoai thành các miếng vừa ăn, có thể là thái con chì hoặc thái lát dày khoảng 1.5 – 2cm. Thái xong miếng nào, tiếp tục cho ngay vào thau nước muối và ngâm trong khoảng 15 đến 20 phút. Trong quá trình ngâm, bạn có thể dùng tay (vẫn đeo găng) bóp nhẹ vài lần để nhựa tiết ra nhanh hơn.

Bước cuối cùng và không thể bỏ qua là luộc sơ khoai. Vớt khoai ra khỏi chậu nước muối, rửa lại vài lần với nước sạch. Bắc một nồi nước lên bếp, thêm vào một muỗng cà phê muối và đun sôi. Khi nước sôi già, cho toàn bộ khoai đã thái vào luộc trong khoảng 5 – 7 phút. Quá trình luộc ở nhiệt độ cao sẽ phá hủy hoàn toàn cấu trúc của các tinh thể canxi oxalat còn sót lại. Sau khi luộc, đổ khoai ra rổ, xả lại dưới vòi nước lạnh một lần nữa cho sạch hoàn toàn. Đến đây, củ khoai ngứa đã an toàn và sẵn sàng để chế biến.

Hướng dẫn chi tiết cách nấu canh củ khoai ngứa

Sau khi đã hoàn thành công đoạn sơ chế khoai đầy thử thách, phần còn lại của cách nấu canh củ khoai ngứa trở nên khá đơn giản. Công thức truyền thống thường kết hợp khoai với tôm hoặc thịt ba chỉ để tạo vị ngọt đậm đà cho nước dùng.

Nguyên liệu cần chuẩn bị

Củ khoai ngứa: 500g (đã sơ chế kỹ)
Tôm tươi: 150g
Thịt ba chỉ: 150g
Lá lốt: 1 mớ nhỏ
Tía tô: 1 mớ nhỏ
Hành lá: 3-4 nhánh
Hành khô: 2 củ
Gia vị thông dụng: Nước mắm, muối, hạt nêm, bột ngọt, tiêu xay, dầu ăn.

Các bước thực hiện

Bước 1: Sơ chế các nguyên liệu khác
Tôm tươi rửa sạch, bóc vỏ, bỏ đầu và chỉ đen trên lưng. Nếu thích, bạn có thể giã dập phần đầu tôm, lọc lấy nước cốt để nấu canh sẽ ngọt hơn. Ướp tôm với một ít hạt nêm và tiêu xay.

Thịt ba chỉ rửa sạch, thái miếng mỏng vừa ăn. Ướp thịt với một chút nước mắm, hành khô băm nhỏ và tiêu trong khoảng 10 phút cho thấm gia vị.

Lá lốt, tía tô, hành lá nhặt rửa sạch, thái nhỏ. Hành khô bóc vỏ, băm nhuyễn.

Bước 2: Xào tôm thịt
Bắc nồi lên bếp, cho một muỗng canh dầu ăn vào đun nóng. Cho phần hành khô băm còn lại vào phi thơm. Khi hành dậy mùi, cho thịt ba chỉ đã ướp vào xào trên lửa vừa cho đến khi thịt săn lại và tươm mỡ.

Tiếp theo, cho tôm vào xào cùng. Đảo nhanh tay cho đến khi tôm chuyển sang màu đỏ gạch và săn lại là được. Trút tôm và thịt ra một chiếc bát riêng.

Bước 3: Nấu canh
Sử dụng chính chiếc nồi vừa xào tôm thịt, cho toàn bộ phần khoai ngứa đã sơ chế kỹ vào đảo sơ khoảng 2-3 phút để khoai thấm dầu và gia vị. Sau đó, đổ vào nồi khoảng 1 – 1.2 lít nước lọc (hoặc nước cốt đầu tôm nếu có).

Đun sôi nồi canh trên lửa lớn, sau đó hạ nhỏ lửa, đậy vung và hầm liu riu. Hầm cho đến khi bạn dùng đũa xiên thử thấy khoai đã chín mềm và bở, thường mất khoảng 20-25 phút tùy vào độ dày của miếng khoai. Trong quá trình hầm, nếu có bọt nổi lên, hãy dùng muỗng hớt sạch để nước canh được trong.

Bước 4: Hoàn thành
Khi khoai đã chín nhừ, cho phần tôm thịt đã xào vào lại nồi canh. Nêm nếm gia vị bao gồm nước mắm, hạt nêm, bột ngọt cho vừa với khẩu vị của gia đình.

Cuối cùng, cho toàn bộ phần hành lá, lá lốt, tía tô đã thái nhỏ vào nồi. Mùi thơm đặc trưng của các loại rau gia vị này hòa quyện với vị bùi của khoai sẽ làm món ăn trở nên vô cùng hấp dẫn. Khuấy nhẹ một lần nữa rồi tắt bếp. Múc canh ra tô lớn, rắc thêm một ít tiêu xay lên trên và thưởng thức khi còn nóng.

Mẹo giúp món canh củ khoai ngứa đậm đà, chuẩn vị hơn

Để nâng tầm món ăn dân dã này, có một vài bí quyết nhỏ bạn có thể áp dụng. Thay vì dùng nước lọc thông thường, bạn có thể dùng nước vo gạo để nấu canh. Nước vo gạo sẽ giúp khoai nhanh nhừ hơn và tạo độ sánh nhẹ tự nhiên cho nước canh, đồng thời giúp khử nốt phần nhựa ngứa còn sót lại (nếu có).

Sự kết hợp của lá lốt và tía tô là “linh hồn” của món canh này, vì vậy đừng bỏ qua chúng. Mùi thơm hăng nồng đặc trưng của hai loại rau này không chỉ át đi mùi hơi ngái của khoai mà còn tạo ra một tầng hương vị vô cùng độc đáo, kích thích vị giác.

Khi xào tôm thịt, bạn có thể thêm một chút mẻ hoặc mắm tôm (nếu gia đình bạn ăn được) để tạo vị chua thanh và mùi thơm đặc trưng của ẩm thực Bắc Bộ. Một chút biến tấu này sẽ làm món canh thêm phần lạ miệng và hấp dẫn. Tham khảo thêm nhiều công thức nấu ăn ngon khác tại cholaithieu.com.

Các biến tấu món canh củ khoai ngứa hấp dẫn khác

Bên cạnh công thức nấu với tôm thịt truyền thống, bạn hoàn toàn có thể sáng tạo với nhiều nguyên liệu khác để làm mới món canh quen thuộc này.

Canh khoai ngứa nấu sườn non: Thay vì tôm thịt, bạn có thể hầm sườn non cho mềm rồi mới cho khoai vào nấu. Vị ngọt từ xương sườn sẽ làm nước canh thanh và đậm đà hơn rất nhiều.
Canh khoai ngứa nấu cá lóc: Cá lóc đồng làm sạch, luộc chín, gỡ lấy thịt. Dùng nước luộc cá để nấu canh, còn phần thịt cá thì xào thơm với hành rồi cho vào canh khi gần ăn. Món canh sẽ có vị ngọt thanh của cá, rất hợp với vị bùi của khoai.
Canh khoai ngứa nấu chay: Với những người ăn chay, bạn có thể nấu khoai ngứa cùng với nấm rơm, đậu hũ chiên và một ít lạc rang giã dập. Nước dùng có thể nấu từ các loại rau củ như cà rốt, củ cải để tạo vị ngọt tự nhiên.

Một số câu hỏi thường gặp khi nấu canh khoai ngứa

Lỡ bị nhựa khoai ngứa dính vào tay thì phải làm sao?
Nếu không may bị ngứa do nhựa khoai, bạn tuyệt đối không được gãi. Hãy hơ tay trên lửa nóng ở khoảng cách an toàn, nhiệt độ sẽ làm các chất gây ngứa bị phân hủy. Ngoài ra, bạn có thể vò nát lá khoai môn hoặc lá chuối rồi xát lên vùng da bị ngứa, hoặc ngâm tay vào nước muối ấm pha loãng cũng giúp giảm ngứa hiệu quả.

Canh khoai ngứa ăn không hết có để qua đêm được không?
Giống như nhiều loại canh có chứa khoai, canh khoai ngứa không nên để qua đêm. Khoai sẽ bị nát và nước canh dễ bị thiu, làm thay đổi hương vị và không tốt cho hệ tiêu hóa. Tốt nhất là nấu một lượng vừa đủ cho bữa ăn.

Canh khoai ngứa ăn với gì ngon nhất?
Món canh này ngon nhất khi ăn nóng cùng với cơm trắng. Vị ngọt của canh, bùi của khoai kết hợp với bát cà pháo muối giòn tan là một sự kết hợp hoàn hảo, gợi nhớ về những bữa cơm gia đình đầm ấm ở làng quê.

Canh củ khoai ngứa tuy có công đoạn sơ chế hơi cầu kỳ nhưng thành quả nhận lại hoàn toàn xứng đáng. Vị bùi dẻo của khoai, vị ngọt của tôm thịt, quyện với hương thơm nồng của lá lốt, tía tô tạo nên một món ăn giản dị mà tinh tế. Hy vọng với hướng dẫn chi tiết về cách nấu canh củ khoai ngứa trong bài viết này, bạn sẽ tự tin trổ tài để mang đến cho gia đình một món ăn mới lạ và bổ dưỡng. Chúc bạn thành công