Cách nấu xôi bằng gạo cốm dẻo thơm chuẩn vị Hà thành

Xôi cốm, một thức quà thanh tao và tinh tế của mùa thu Hà Nội, luôn khiến lòng người xao xuyến bởi hương thơm dịu dàng của lúa non và vị ngọt bùi của đậu xanh, dừa sợi. Nhiều người e ngại rằng việc thực hiện món ăn này tại nhà sẽ rất phức tạp. Tuy nhiên, với hướng dẫn chi tiết về cách nấu xôi bằng gạo cốm trong bài viết này, bạn hoàn toàn có thể tự tay làm ra những đĩa xôi dẻo thơm, xanh mướt để chiêu đãi gia đình và bạn bè, mang cả một góc thu Hà Nội về gian bếp của mình.

Công thức nấu xôi cốm nhanh trong 5 bước

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Xôi Nhân Đậu Xanh Dẻo Thơm, Không Bị Nát?

1. Chuẩn bị nguyên liệu: Chuẩn bị cốm tươi hoặc cốm khô, đậu xanh không vỏ, dừa nạo sợi, hạt sen (tùy chọn), đường và một ít dầu ăn.
2. Sơ chế cốm và đậu xanh: Ngâm đậu xanh cho mềm rồi hấp chín, giã nhuyễn. Nếu dùng cốm khô thì vẩy nước cho cốm mềm trở lại.
3. Xào dừa và sên đậu xanh: Xào dừa nạo với một chút đường cho thơm. Sên một phần đậu xanh với đường để làm nhân hoặc trang trí.
4. Hấp xôi cốm: Trộn đều cốm với một ít dầu ăn, đường, sau đó cho đậu xanh đã giã nhuyễn và dừa nạo vào trộn cùng. Đem hỗn hợp đi hấp cách thủy hai lần để xôi chín đều và dẻo.
5. Hoàn thành và thưởng thức: Lấy xôi ra đĩa, có thể rắc thêm đậu xanh sên, dừa nạo hoặc hạt sen lên trên và thưởng thức khi còn ấm.

Xôi cốm – Tinh hoa ẩm thực mùa thu Hà Nội

Có thể bạn quan tâm: Cách Sử Dụng Nồi Nấu Trân Châu Đúng Cách Cho Người Mới?

Khi những cơn gió heo may bắt đầu len lỏi qua từng góc phố, báo hiệu mùa thu về, người Hà Nội lại nhớ đến một thức quà đặc trưng không thể thiếu: cốm. Từ những hạt lúa nếp non được chế biến công phu, người ta đã sáng tạo ra nhiều món ăn hấp dẫn, và xôi cốm chính là một trong những đỉnh cao của sự sáng tạo đó. Món ăn này không chỉ là một món tráng miệng mà còn là cả một nghệ thuật, một phần ký ức của biết bao thế hệ.

Xôi cốm không cầu kỳ về nguyên liệu nhưng lại đòi hỏi sự tỉ mỉ và tinh tế trong từng công đoạn. Màu xanh ngọc của cốm, màu vàng tươi của đậu xanh, màu trắng của dừa sợi hòa quyện vào nhau tạo nên một bức tranh ẩm thực hài hòa và đẹp mắt. Hương thơm thoang thoảng của cốm non, vị bùi của đậu, vị ngọt thanh của đường và chút béo ngậy của dừa tạo nên một bản giao hưởng hương vị khó quên. Món ăn này thường được dùng trong các dịp lễ Tết, cưới hỏi như một biểu tượng của sự may mắn, đủ đầy và hạnh phúc.

Chuẩn bị nguyên liệu – Chìa khóa cho món xôi cốm hoàn hảo

Có thể bạn quan tâm: Cách Hẹn Giờ Nấu Cơm Nồi Cơm Điện Toshiba Chi Tiết Nhất

Chất lượng của món xôi phụ thuộc rất nhiều vào khâu lựa chọn nguyên liệu. Một mẻ xôi cốm ngon phải bắt đầu từ những hạt cốm chất lượng, những hạt đậu xanh mẩy tròn. Dưới đây là những mẹo nhỏ giúp bạn chọn được nguyên liệu tốt nhất.

Cách chọn cốm ngon để nấu xôi

Cốm là linh hồn của món ăn, vì vậy việc chọn cốm là quan trọng nhất. Bạn có thể dùng cốm tươi hoặc cốm khô, mỗi loại sẽ có cách xử lý khác nhau.

• Đối với cốm tươi: Đây là lựa chọn lý tưởng nhất để có món xôi thơm ngon đúng điệu. Nên chọn loại cốm lá me, hạt mỏng, dẹt và có mùi thơm đặc trưng của lúa non. Cốm ngon khi cắn nhẹ sẽ thấy dai dai, bùi bùi và ngọt dịu. Tránh mua cốm có màu xanh quá đậm, vì có thể đã bị nhuộm phẩm màu.
• Đối với cốm khô: Nếu không có cốm tươi, cốm khô cũng là một sự thay thế tốt. Khi mua, bạn nên chọn loại cốm có hạt đều, không bị nát vụn và còn giữ được mùi thơm nhẹ. Cốm khô chất lượng khi ngâm nước sẽ nở mềm chứ không bị bở.

Lựa chọn đậu xanh và các nguyên liệu khác

• Đậu xanh: Nên chọn loại đậu xanh đã cà vỏ, có màu vàng tươi, hạt mẩy, đều và không có dấu hiệu ẩm mốc hay sâu mọt. Đậu xanh ngon sẽ giúp phần nhân xôi bùi và thơm hơn.
• Dừa nạo: Bạn có thể mua dừa nạo sẵn hoặc tự mua dừa tươi về nạo. Nếu tự nạo, hãy chọn quả dừa không quá già cũng không quá non để sợi dừa có độ béo và giòn vừa phải.
• Đường và dầu ăn: Sử dụng đường trắng để không làm ảnh hưởng đến màu xanh của cốm. Dầu ăn giúp hạt xôi bóng đẹp và không bị dính vào nhau.
• Hạt sen (Tùy chọn): Nếu muốn món xôi thêm phần thanh mát và bổ dưỡng, bạn có thể thêm hạt sen tươi hoặc khô. Hạt sen cần được luộc chín mềm trước khi cho vào hấp cùng xôi.

Dụng cụ cần chuẩn bị

Để quá trình nấu xôi diễn ra thuận lợi, bạn nên chuẩn bị sẵn sàng các dụng cụ sau:

• Xửng hấp (chõ đồ xôi): Đây là dụng cụ quan trọng nhất, giúp xôi chín bằng hơi nước, giữ được độ dẻo và hương thơm.
• Chảo chống dính: Dùng để xào dừa và sên đậu xanh.
• Bát tô lớn: Dùng để trộn các nguyên liệu.
• Máy xay hoặc cối chày: Dùng để giã nhuyễn đậu xanh sau khi hấp.
• Vải mùng hoặc giấy nến: Lót dưới đáy xửng hấp để chống dính.

Hướng dẫn chi tiết cách nấu xôi bằng gạo cốm

Sau khi đã có đầy đủ nguyên liệu và dụng cụ, chúng ta hãy cùng bắt tay vào thực hiện cách nấu xôi bằng gạo cốm theo từng bước chi tiết dưới đây. Quy trình này đảm bảo bạn sẽ có một thành phẩm ưng ý ngay từ lần đầu tiên.

Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

• Đậu xanh: Vo sạch đậu xanh, sau đó ngâm trong nước ấm khoảng 2-3 tiếng cho đậu nở mềm. Việc này giúp đậu nhanh chín và dễ dàng giã nhuyễn hơn. Sau khi ngâm, vớt đậu ra để ráo nước.
• Cốm:
  • Nếu dùng cốm tươi, bạn chỉ cần dùng tay vò nhẹ cho các hạt cốm tơi ra.
  • Nếu dùng cốm khô, cho cốm ra một cái rổ thưa, vẩy nhẹ một chút nước lọc vào và dùng tay xóc đều để cốm ngấm ẩm và mềm dần. Để khoảng 15-20 phút cho cốm ngậm đủ nước. Lưu ý không nên cho quá nhiều nước sẽ khiến cốm bị nát.
• Dừa nạo: Trộn dừa nạo với khoảng 1-2 thìa cà phê đường, xóc đều và để khoảng 10 phút cho dừa ngấm vị ngọt.
• Hạt sen (nếu có): Nếu dùng hạt sen tươi, bạn cần bỏ tâm sen để không bị đắng, sau đó rửa sạch. Nếu dùng hạt sen khô, cần ngâm nước cho nở mềm rồi luộc chín tới.

Bước 2: Hấp và xử lý đậu xanh

Cho đậu xanh đã ngâm mềm vào xửng, dàn đều và hấp cách thủy trong khoảng 15-20 phút cho đến khi đậu chín bở. Bạn có thể kiểm tra bằng cách dùng tay bóp nhẹ, nếu hạt đậu vỡ mịn là đã đạt.

Khi đậu còn nóng, cho ngay vào cối và dùng chày giã nhuyễn. Nếu không có cối, bạn có thể dùng thìa miết mạnh đậu vào thành bát hoặc cho vào máy xay sinh tố xay mịn. Chia đậu xanh đã giã thành 2 phần bằng nhau. Một phần để trộn vào xôi, phần còn lại có thể dùng để sên với đường làm nhân hoặc rắc lên mặt xôi khi ăn.

Bước 3: Trộn và hấp xôi cốm lần 1

Trong một bát tô lớn, cho cốm đã được làm ẩm vào. Thêm vào một thìa canh dầu ăn, dùng đũa hoặc tay trộn nhẹ nhàng để dầu ăn áo đều một lớp mỏng lên từng hạt cốm. Bước này giúp hạt xôi khi chín sẽ căng bóng, tơi và không bị dính vào nhau.

Tiếp theo, cho 1/2 lượng đậu xanh đã giã nhuyễn, toàn bộ dừa nạo đã ướp đường và hạt sen (nếu có) vào bát cốm. Thêm khoảng 2-3 thìa canh đường (gia giảm tùy khẩu vị). Dùng tay trộn đều tất cả các nguyên liệu một cách nhẹ nhàng để cốm không bị nát.

Lót một lớp vải mùng hoặc giấy nến xuống đáy xửng hấp. Đổ hỗn hợp cốm đã trộn vào, dàn đều và tạo vài lỗ nhỏ trên bề mặt để hơi nước thoát lên, giúp xôi chín đều hơn. Đặt xửng lên nồi nước đã sôi, hấp ở lửa vừa trong khoảng 15 phút.

Bước 4: Hấp xôi cốm lần 2 và hoàn thiện

Sau khi hấp lần 1, mở nắp nồi, xới nhẹ cho xôi tơi ra. Vẩy thêm một chút nước cốt dừa (khoảng 2-3 thìa canh) lên bề mặt xôi để tăng độ béo ngậy và hương thơm. Đậy nắp và tiếp tục hấp thêm khoảng 10-15 phút nữa cho xôi chín hoàn toàn và các hương vị hòa quyện. Việc hấp hai lần là bí quyết nấu xôi cốm dẻo và ngon hơn rất nhiều.

Xôi chín là khi hạt cốm nở mềm, dẻo nhưng vẫn giữ nguyên hình dạng, không bị nát. Mùi thơm của cốm, đậu xanh và nước cốt dừa lan tỏa khắp gian bếp.

Bí quyết để có món xôi cốm dẻo thơm, không bị nát

Để món xôi của bạn đạt đến độ hoàn hảo, hãy ghi nhớ những bí quyết được đúc kết từ kinh nghiệm của những người sành ăn và các chuyên gia ẩm thực tại cholaithieu.com.

• Không ngâm cốm quá lâu: Khác với gạo nếp, hạt cốm rất mỏng manh. Việc ngâm cốm trong nước sẽ khiến cốm bị nhão và nát khi hấp. Chỉ cần vẩy nước cho cốm đủ ẩm là được.
• Đồ xôi hai lần lửa: Đây là kỹ thuật quan trọng giúp hạt xôi chín sâu, dẻo dai và để được lâu hơn mà không bị cứng. Lần hấp đầu tiên làm cốm chín sơ, lần thứ hai sau khi thêm nước cốt dừa sẽ giúp xôi ngấm đều vị béo và mềm mượt hơn.
• Lượng nước hấp vừa phải: Lượng nước trong nồi hấp chỉ nên chiếm khoảng 1/3 dung tích nồi. Nếu quá nhiều nước, hơi nước mạnh sẽ làm xôi bị nhão. Nếu quá ít, xôi có thể bị khô hoặc không chín đều.
• Giữ lửa đều: Duy trì ngọn lửa ở mức trung bình và ổn định trong suốt quá trình hấp để nhiệt độ được phân bổ đều, giúp xôi chín hoàn hảo.
• Sử dụng nước cốt dừa: Thêm một chút nước cốt dừa không chỉ làm tăng hương vị mà còn giúp xôi mềm và béo ngậy hơn. Tuy nhiên, không nên cho quá nhiều vì sẽ làm át đi mùi thơm thanh khiết của cốm.

Các lỗi thường gặp khi nấu xôi cốm và cách khắc phục

Dù đã có công thức, đôi khi bạn vẫn có thể gặp phải một số vấn đề không mong muốn. Dưới đây là cách nhận biết và xử lý:

• Xôi bị khô hoặc sượng: Nguyên nhân có thể do cốm chưa đủ ẩm trước khi hấp, thời gian hấp chưa đủ hoặc lửa quá nhỏ. Để khắc phục, bạn có thể vẩy thêm một chút nước ấm hoặc nước cốt dừa vào xôi, xới đều và hấp thêm 5-10 phút.
• Xôi bị nhão: Lỗi này thường do bạn vẩy quá nhiều nước vào cốm khô, hoặc nước trong nồi hấp quá nhiều làm hơi nước đọng lại trên nắp và nhỏ xuống xôi. Cách “cứu” là mở vung, dùng đũa xới tơi xôi lên và hấp tiếp ở lửa nhỏ mà không đậy nắp trong vài phút để hơi nước bay bớt.
• Xôi không đều màu, chỗ xanh chỗ vàng: Do quá trình trộn cốm với đậu xanh không đều tay. Khi trộn, hãy thật nhẹ nhàng nhưng đảm bảo các nguyên liệu được phân bổ đều khắp khối xôi.

Cách bảo quản và thưởng thức xôi cốm đúng điệu

Xôi cốm ngon nhất khi được thưởng thức lúc còn ấm nóng. Bạn có thể bày xôi ra đĩa, rắc phần đậu xanh giã nhuyễn còn lại lên trên, hoặc ăn kèm với dừa nạo tươi. Ở một số nơi, người ta còn ăn xôi cốm với chuối tiêu chín để tăng thêm hương vị.

Nếu dùng không hết, bạn có thể để xôi nguội hoàn toàn, sau đó cho vào hộp kín hoặc bọc bằng lá sen, lá chuối và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Khi ăn, chỉ cần lấy ra hấp lại khoảng 5-7 phút là xôi sẽ mềm dẻo trở lại. Tuy nhiên, không nên để xôi quá 2 ngày vì sẽ mất đi hương vị thơm ngon ban đầu.

Việc nắm vững cách nấu xôi bằng gạo cốm không chỉ giúp bạn có thêm một món ngon để làm phong phú thực đơn gia đình, mà còn là cách để bạn gìn giữ và trải nghiệm một nét đẹp trong văn hóa ẩm thực của đất nước. Chúc bạn thành công và có những đĩa xôi cốm thật thơm ngon, chuẩn vị để chia sẻ cùng những người thân yêu.