Cách làm cáy nấu canh ngon ngọt, không tanh đơn giản

Canh cáy là một món ăn dân dã, đậm đà hương vị đồng quê Bắc Bộ, đặc biệt được yêu thích trong những ngày hè oi ả. Món canh không chỉ hấp dẫn bởi vị ngọt thanh tự nhiên từ thịt cáy, mùi thơm đặc trưng của mắm tôm mà còn bởi sự tươi mát của các loại rau như mồng tơi, rau đay. Tuy nhiên, để thực hiện cách làm cáy nấu canh sao cho riêu đóng tảng đẹp mắt, nước canh trong và không bị tanh thì không phải ai cũng biết. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước giúp bạn tự tin trổ tài nấu món canh giải nhiệt trứ danh này cho cả gia đình.

Các bước chính để nấu canh cáy ngon

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Chè Bưởi Giòn Ngon Không Bị Đắng Tại Nhà?

1. Sơ chế cáy: Cáy mua về được rửa sạch bùn đất. Sau đó, bạn lột bỏ phần yếm và mai cáy, khều lấy phần gạch vàng ươm để riêng ra một chiếc bát nhỏ.
2. Giã và lọc cáy: Cho phần thân cáy đã làm sạch vào cối cùng một chút muối hạt rồi giã thật nhuyễn. Tiếp theo, hòa phần cáy đã giã với nước lọc, bóp nhẹ rồi dùng rây hoặc vải màn lọc kỹ để loại bỏ hết phần xác, chỉ giữ lại nước cốt.
3. Xào gạch cáy: Phi thơm hành khô băm nhỏ với một chút dầu ăn, sau đó cho phần gạch cáy đã khều vào xào nhanh tay ở lửa vừa. Việc xào gạch giúp món canh có màu sắc hấp dẫn và dậy mùi thơm đặc trưng.
4. Nấu canh: Đun sôi phần nước lọc cáy trên lửa vừa. Khi riêu cáy bắt đầu nổi lên và kết thành tảng, nhẹ nhàng hạ nhỏ lửa. Dùng muôi vớt phần riêu này ra bát riêng.
5. Hoàn thành: Cho các loại rau đã rửa sạch (rau đay, mồng tơi, mướp) vào nồi nước canh, nêm nếm gia vị vừa ăn. Khi rau chín tới, bạn cho phần riêu cáy trở lại nồi, khuấy nhẹ và tắt bếp.

Cáy là con gì? Nguồn gốc và giá trị của món canh cáy

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Chè Nhãn Nhục Táo Đỏ Hạt Sen Thanh Mát?

Trước khi đi sâu vào công thức chi tiết, việc tìm hiểu về nguyên liệu chính sẽ giúp chúng ta thêm trân trọng hương vị của món ăn đồng quê này. Cáy không chỉ là một thực phẩm mà còn là một phần ký ức tuổi thơ của nhiều người.

Đặc điểm của con cáy

Cáy là một loài cua nhỏ sống chủ yếu ở các vùng nước ngọt như đồng ruộng, mương, máng. Chúng có hình dáng khá giống cua đồng nhưng kích thước nhỏ hơn, mai cứng và có màu sậm hơn, thường là nâu hoặc tím. Điểm đặc trưng dễ nhận biết nhất của cáy là hai chiếc càng rất to, không cân đối và có nhiều lông.

Thịt cáy được đánh giá là rất ngọt và thơm, mang hương vị đặc trưng của đồng đất. Mùa cáy rộ nhất thường vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch, đây cũng là thời điểm cáy béo và nhiều gạch nhất, lý tưởng để chế biến các món ăn ngon, đặc biệt là món canh riêu trứ danh.

Canh cáy – Món ăn dân dã đậm hồn quê Việt

Canh cáy từ lâu đã trở thành một biểu tượng của ẩm thực đồng quê miền Bắc Việt Nam. Giữa những ngày hè nóng nực, một bát canh cáy nấu rau đay, mồng tơi ăn cùng cơm trắng và vài quả cà pháo giòn tan thì không còn gì tuyệt vời bằng. Món ăn là sự hòa quyện tinh tế giữa vị ngọt đậm đà của riêu cáy, vị thanh mát của rau xanh và một chút nồng nàn khó quên của mắm tôm.

Món canh này không chỉ là một món ăn giải nhiệt mà còn chứa đựng cả một bầu trời ký ức. Nó gợi nhớ về những buổi chiều mò cua bắt cáy, về hình ảnh người mẹ, người bà cặm cụi bên chiếc cối đá giã cáy lách cách. Chính vì vậy, thưởng thức canh cáy không chỉ là thưởng thức một món ăn ngon mà còn là cách để tìm về với những giá trị bình dị và thân thuộc nhất.

Chuẩn bị nguyên liệu cho món canh cáy chuẩn vị

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cá Lăng Nấu Măng Chua Không Tanh?

Sự thành công của món ăn bắt đầu từ khâu lựa chọn nguyên liệu. Một nồi canh cáy ngon đòi hỏi những thành phần tươi mới và kết hợp hài hòa với nhau.

Nguyên liệu chính không thể thiếu

• Cáy tươi: 500g. Đây là linh hồn của món ăn, nên chọn những con cáy còn sống, di chuyển nhanh nhẹn, càng và chân còn nguyên vẹn. Cáy cái thường có nhiều gạch và béo hơn cáy đực.
• Rau đay: 1 mớ.
• Mồng tơi: 1 mớ.
• Mướp hương: 1 quả nhỏ (tùy chọn, nhưng mướp sẽ giúp canh ngọt và thơm hơn).
• Hành khô: 2 củ.
• Cà pháo muối: Ăn kèm (không thể thiếu để món ăn tròn vị).

Gia vị nêm nếm đặc trưng

• Mắm tôm: 1/2 thìa cà phê (chọn loại mắm tôm ngon, có màu tím nhạt và mùi thơm dịu).
• Muối hạt: 1 thìa cà phê.
• Bột ngọt (mì chính): 1/2 thìa cà phê (tùy chọn).
• Dầu ăn: 2 thìa canh.
• Nước mắm: 1 thìa canh.

Hướng dẫn chi tiết cách làm cáy nấu canh ngọt thanh

Đây là phần quan trọng nhất, nơi chúng ta biến những nguyên liệu tươi ngon thành một món canh hoàn hảo. Hãy làm theo từng bước một cách cẩn thận để đảm bảo thành phẩm thơm ngon nhất.

Bước 1: Sơ chế cáy đúng cách để không bị tanh

Khâu sơ chế quyết định đến 50% độ ngon của nồi canh, đặc biệt là việc khử mùi tanh đặc trưng của cáy. Đầu tiên, bạn cho cáy vào một chậu lớn, đổ ngập nước và dùng tay khuấy mạnh nhiều lần để loại bỏ hết bùn đất bám trên thân.

Sau khi rửa sạch, tiến hành lột yếm cáy (phần tam giác dưới bụng). Tiếp theo, dùng đầu ngón tay cái ấn nhẹ vào phần đầu mai để tách mai ra khỏi thân. Dùng tăm hoặc đầu dao nhọn khều hết phần gạch màu vàng kem béo ngậy trong mai cáy ra một chiếc bát nhỏ. Phần phổi cáy (những miếng xốp màu xám ở hai bên thân) cần được loại bỏ hoàn toàn vì đây là bộ phận gây tanh và chứa nhiều chất bẩn. Cuối cùng, rửa lại phần thân cáy một lần nữa dưới vòi nước chảy rồi để ráo.

Bước 2: Giã và lọc lấy nước cốt cáy

Đây là công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ. Cho toàn bộ phần thân cáy đã làm sạch vào cối đá cùng với một thìa cà phê muối hạt. Muối không chỉ giúp cáy đậm đà hơn mà còn làm cho protein trong thịt cáy kết tủa tốt hơn khi nấu, giúp riêu đóng tảng chắc và đẹp. Dùng chày giã đều tay cho đến khi thân cáy nhuyễn mịn.

Sau khi giã xong, cho khoảng 1.5 lít nước lọc vào cối. Dùng tay bóp nhẹ nhàng phần cáy đã giã với nước để thịt cáy hòa tan vào nước. Chuẩn bị một chiếc rây lọc có lỗ nhỏ hoặc một miếng vải màn sạch, đặt lên trên một chiếc tô lớn. Đổ từ từ hỗn hợp nước cáy qua rây, vừa đổ vừa dùng muôi khuấy nhẹ để nước cốt chảy xuống hết. Phần xác cáy trên rây có thể cho thêm một ít nước vào bóp lại lần hai để tận dụng hết vị ngọt. Cuối cùng, loại bỏ hoàn toàn phần xác.

Bước 3: Xào gạch cáy dậy mùi thơm

Bắc một chiếc chảo nhỏ lên bếp, cho vào hai thìa canh dầu ăn. Khi dầu nóng, cho hành khô đã băm nhỏ vào phi thơm vàng. Khi hành đã dậy mùi, bạn cho bát gạch cáy vào xào nhanh tay ở lửa vừa trong khoảng 30 giây. Nêm vào gạch một chút nước mắm để gạch thêm đậm đà. Việc chưng gạch cáy với hành phi không chỉ tạo màu sắc vàng óng đẹp mắt cho món canh mà còn khử mùi tanh và làm dậy lên hương thơm béo ngậy đặc trưng.

Bước 4: Nấu canh và nêm nếm gia vị

Đổ phần nước cốt cáy đã lọc vào một chiếc nồi sạch, bắc lên bếp đun ở lửa vừa. Trong quá trình đun, dùng đũa khuấy nhẹ theo một chiều để riêu không bị bén đáy nồi. Khi thấy nước bắt đầu nóng và phần riêu thịt cáy từ từ nổi lên, kết lại thành từng mảng trên bề mặt, hãy hạ lửa xuống mức nhỏ nhất. Tuyệt đối không để nước sôi bùng lên vì sẽ làm vỡ nát tảng riêu.

Nhẹ nhàng dùng muôi thủng vớt hết phần riêu cáy ra một chiếc bát riêng. Lúc này, trong nồi chỉ còn lại phần nước dùng trong vắt. Tăng lửa lên trở lại cho nước sôi, sau đó cho các loại rau đã chuẩn bị vào. Theo thứ tự, cho mướp vào trước, sau đó đến rau đay và cuối cùng là mồng tơi vì mồng tơi nhanh chín nhất. Nêm nếm gia vị với nước mắm, bột ngọt sao cho vừa khẩu vị. Cuối cùng, cho phần gạch cáy đã chưng và riêu cáy đã vớt ra vào lại nồi. Đợi canh sôi lại nhẹ nhàng rồi tắt bếp.

Bí quyết để nồi canh cáy thơm ngon, riêu đóng tảng

Để nâng tầm món ăn từ “nấu được” thành “nấu ngon xuất sắc”, bạn cần nắm vững những mẹo nhỏ nhưng vô cùng hữu ích sau đây.

Cách chọn cáy tươi ngon

Chất lượng nguyên liệu là yếu tố tiên quyết. Khi mua cáy, hãy chọn những con còn sống khỏe, bò nhanh. Cầm cáy lên thấy nặng tay, chắc thịt. Ưu tiên chọn cáy cái (yếm to, tròn) vì thường nhiều gạch và thịt béo hơn. Tránh mua những con cáy đã chết hoặc yếu vì thịt sẽ bị bở và có mùi khai, làm hỏng hương vị cả nồi canh.

Kỹ thuật lọc nước cốt trong, không cặn

Để nước canh được trong và không có cặn xương li ti, bạn nên lọc qua hai lớp. Lần đầu dùng rây có mắt lưới vừa phải để loại bỏ xương to, lần thứ hai dùng một miếng vải màn sạch để lọc lại, đảm bảo loại bỏ hoàn toàn những vụn xác nhỏ nhất. Khi lọc, chỉ nên bóp nhẹ tay, tránh chà xát mạnh làm nát xác cáy và lọt qua lưới lọc.

Mẹo đun lửa để riêu cáy kết tảng đẹp mắt

Nhiệt độ là chìa khóa để có tảng riêu đẹp. Khi bắt đầu đun nước lọc cáy, hãy để lửa ở mức vừa phải và khuấy nhẹ. Ngay khi riêu bắt đầu nổi lên, bạn phải hạ lửa xuống mức nhỏ nhất, chỉ để sôi liu riu. Sức sôi mạnh sẽ phá vỡ cấu trúc protein, làm riêu tan ra thành những vụn nhỏ, khiến nồi canh vừa mất thẩm mỹ vừa giảm độ ngọt.

Sự kết hợp hoàn hảo với các loại rau

Canh cáy truyền thống thường được nấu với rau đay và mồng tơi. Sự kết hợp này tạo ra một độ nhớt nhẹ, giúp món canh thêm sánh và đậm đà. Thêm một ít mướp hương sẽ giúp nước canh có vị ngọt thanh tự nhiên và hương thơm thoang thoảng. Ngoài ra, một số vùng còn nấu canh cáy với hoa thiên lý hoặc rau muống, cũng là những sự kết hợp đáng để thử. Khám phá thêm nhiều công thức nấu ăn đồng quê khác tại cholaithieu.com.

Giá trị dinh dưỡng bất ngờ từ món canh cáy

Không chỉ là một món ăn ngon miệng, canh cáy còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Theo nhiều nghiên cứu về dinh dưỡng, trong thịt cáy chứa một lượng lớn canxi, rất tốt cho sự phát triển của xương và răng, đặc biệt là ở trẻ em và người lớn tuổi.

Bên cạnh đó, cáy cũng là nguồn cung cấp protein dồi dào, giúp xây dựng và phục hồi cơ bắp. Các loại rau ăn kèm như mồng tơi, rau đay cung cấp nhiều chất xơ, vitamin A, C và các khoáng chất thiết yếu, hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Vì vậy, canh cáy là một lựa chọn tuyệt vời cho bữa ăn gia đình, vừa ngon miệng vừa bổ dưỡng.

Những lỗi sai thường gặp khi nấu canh cáy và cách khắc phục

Trong quá trình chế biến, không ít người gặp phải những vấn đề khiến món canh không được như ý. Dưới đây là các lỗi phổ biến và cách để bạn tránh chúng.

Canh bị tanh và nồng

Nguyên nhân chính gây ra mùi tanh là do khâu sơ chế cáy không kỹ, không loại bỏ hết phần phổi xốp. Một nguyên nhân khác là do sử dụng cáy đã chết hoặc không còn tươi. Để khắc phục, hãy chắc chắn rằng bạn đã làm sạch cáy theo đúng hướng dẫn, đặc biệt là loại bỏ hoàn toàn phần phổi. Luôn chọn cáy tươi sống để đảm bảo hương vị tốt nhất.

Riêu cáy bị vỡ nát, không đóng tảng

Lỗi này thường xảy ra do đun nước canh ở lửa quá to sau khi riêu đã nổi lên. Nhiệt độ cao làm nước sôi mạnh, đánh tan các mảng riêu vừa kết lại. Cách khắc phục rất đơn giản: ngay khi riêu nổi lên, hãy giảm lửa xuống mức nhỏ nhất và vớt riêu ra bát riêng trước khi cho rau vào.

Nước canh bị đục và có cặn

Nước canh bị đục là do quá trình lọc không kỹ, để lọt nhiều vụn xác cáy. Khi giã cáy, bạn giã quá mạnh tay cũng có thể làm vỏ cáy nát vụn, khó lọc sạch. Hãy lọc qua nhiều lớp và chỉ bóp nhẹ nhàng khi lọc để đảm bảo thu được phần nước cốt trong nhất.

Thưởng thức canh cáy đúng điệu

Để cảm nhận trọn vẹn hương vị của món ăn này, cách thưởng thức cũng đóng một vai trò quan trọng.

Canh cáy ăn với gì ngon nhất?

Combo hoàn hảo nhất để thưởng thức canh cáy chính là cơm trắng nóng hổi và cà pháo muối chua giòn. Vị ngọt của canh, vị dẻo của cơm hòa quyện cùng vị chua, mặn, giòn tan của cà pháo tạo nên một bản giao hưởng hương vị tuyệt vời, khiến người ăn cứ muốn ăn mãi không thôi. Một số người còn thích ăn kèm với đậu phụ rán vàng chấm mắm tôm, cũng là một sự kết hợp rất thú vị.

Thời điểm thưởng thức lý tưởng

Canh cáy là món canh giải nhiệt, vì vậy thời điểm lý tưởng nhất để thưởng thức là vào những ngày hè oi bức. Một bát canh cáy thanh mát sẽ giúp xua tan đi cái nóng, mang lại cảm giác sảng khoái và dễ chịu. Đây thực sự là món quà mà thiên nhiên đồng quê ban tặng cho con người.

Với những hướng dẫn chi tiết và bí quyết được chia sẻ trong bài viết, hy vọng bạn đã nắm vững cách làm cáy nấu canh thơm ngon, chuẩn vị ngay tại nhà. Đây không chỉ là một món ăn mà còn là cách để bạn mang hương vị đồng quê bình dị, thân thương vào bữa cơm gia đình, gắn kết các thành viên và tạo nên những khoảnh khắc ấm cúng. Chúc bạn thành công và có một bữa ăn thật ngon miệng bên những người thân yêu.