Nấu cách thủy là gì và những điều bạn cần biết về nó

Phương pháp nấu ăn là một thế giới đa dạng và đầy màu sắc, mỗi kỹ thuật mang đến một hương vị và kết cấu riêng biệt cho món ăn. Trong đó, có một kỹ thuật đặc biệt tinh tế, giúp bảo toàn tối đa dưỡng chất và giữ trọn vẹn hương vị nguyên bản của thực phẩm. Nếu bạn đang tìm hiểu nấu cách thủy là gì, thì đây chính là một kỹ thuật nấu ăn gián tiếp, sử dụng hơi nước nóng để làm chín thực phẩm một cách nhẹ nhàng và đồng đều. Bài viết này sẽ là cẩm nang toàn diện, giúp bạn khám phá từ A-Z về phương pháp độc đáo này.

Nấu cách thủy là gì?

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Bún Riêu Cua Sài Gòn Ngon Chuẩn Vị?

Nấu cách thủy (hay còn gọi là chưng cách thủy) là một phương pháp làm chín thực phẩm bằng nhiệt gián tiếp. Thay vì để thực phẩm tiếp xúc trực tiếp với nguồn nhiệt như lửa hoặc nước sôi, người ta sẽ đặt thực phẩm vào trong một chiếc bát, hộp hoặc khuôn kín. Sau đó, dụng cụ chứa thực phẩm này sẽ được đặt vào một nồi lớn hơn có chứa nước. Khi đun sôi, hơi nước bốc lên sẽ truyền nhiệt qua thành của dụng cụ chứa, từ từ làm chín thực phẩm bên trong. Quá trình này giúp món ăn chín đều từ trong ra ngoài mà không bị tác động mạnh bởi nhiệt độ cao, giữ được độ ẩm, sự mềm mại và hương vị tự nhiên.

Nguyên lý hoạt động của phương pháp nấu cách thủy

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Canh Bí Ngon Nhất Ngọt Thanh Chuẩn Vị Nhà Làm

Nguyên lý cốt lõi của việc nấu cách thủy dựa trên sự truyền nhiệt thông qua hơi nước. Đây là một nguyên lý vật lý đơn giản nhưng lại vô cùng hiệu quả trong ẩm thực. Khi bạn đun nồi nước lớn bên ngoài, nước sẽ nóng lên và bắt đầu sôi ở 100°C (ở áp suất khí quyển tiêu chuẩn). Hơi nước nóng bốc lên sẽ bao quanh chiếc bát hoặc khuôn đựng thức ăn.

Hơi nước này mang một lượng nhiệt năng rất lớn. Khi nó tiếp xúc với bề mặt lạnh hơn của chiếc bát, nó sẽ ngưng tụ lại thành nước và giải phóng nhiệt lượng đó. Quá trình truyền nhiệt này diễn ra liên tục và đồng đều trên khắp bề mặt của dụng cụ chứa, giúp nhiệt độ được phân bổ một cách từ từ và nhẹ nhàng vào bên trong thực phẩm.

Chính vì cơ chế truyền nhiệt gián tiếp này, nhiệt độ tác động lên thực phẩm sẽ không bao giờ vượt quá 100°C. Điều này tạo ra một môi trường nấu ăn lý tưởng cho các loại thực phẩm nhạy cảm, dễ bị biến đổi kết cấu hoặc mất chất dinh dưỡng khi gặp nhiệt độ cao đột ngột. Đây là sự khác biệt cơ bản so với các phương pháp như chiên, rán hay nướng, nơi nhiệt độ có thể lên tới vài trăm độ C.

Tại sao nên chọn nấu cách thủy? Lợi ích vượt trội

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Canh Khoai Tây Với Cà Chua Thanh Mát Giải Nhiệt

Phương pháp nấu ăn này không chỉ là một kỹ thuật cổ điển mà còn được các chuyên gia dinh dưỡng và đầu bếp hiện đại ưa chuộng nhờ vào những lợi ích tuyệt vời mà nó mang lại. Việc hiểu rõ những ưu điểm này sẽ giúp bạn biết khi nào nên áp dụng để tạo ra những món ăn hoàn hảo nhất.

Bảo toàn tối đa chất dinh dưỡng

Đây được xem là lợi ích quan trọng nhất của việc nấu cách thủy. Nhiều loại vitamin, đặc biệt là các vitamin tan trong nước như vitamin C và các vitamin nhóm B (B1, B9), rất nhạy cảm với nhiệt độ cao và dễ bị hòa tan vào nước trong quá trình luộc. Khi luộc thực phẩm, một lượng lớn dinh dưỡng sẽ bị thất thoát ra ngoài môi trường nước.

Tuy nhiên, với phương pháp cách thủy, thực phẩm được đặt trong một vật chứa riêng biệt, hoàn toàn không tiếp xúc với nước sôi. Hơi nước chỉ truyền nhiệt qua thành dụng cụ, giúp làm chín thực phẩm mà không làm thất thoát đi các dưỡng chất quý giá. Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí “Journal of the Science of Food and Agriculture”, việc hấp và nấu cách thủy giữ lại hàm lượng vitamin C trong bông cải xanh cao hơn đáng kể so với luộc.

Giữ trọn hương vị và kết cấu tự nhiên

Nhiệt độ cao từ việc chiên, nướng có thể làm thay đổi cấu trúc của protein và đường trong thực phẩm, đôi khi tạo ra hương vị hấp dẫn nhưng cũng có thể làm mất đi vị ngọt tự nhiên vốn có. Nấu cách thủy, với nhiệt độ được kiểm soát ổn định ở mức dưới 100°C, giúp bảo vệ cấu trúc tinh tế của thực phẩm.

Các món tráng miệng như bánh flan, bánh pudding hay cheesecake khi được chưng cách thủy sẽ có kết cấu mềm mịn, mượt mà, không bị rỗ hay khô cứng. Tương tự, các loại cá hay hải sản khi nấu bằng phương pháp này sẽ giữ được vị ngọt thanh, thớ thịt mềm ẩm mà không bị bở nát.

Món ăn chín đều, không bị khô hay cháy

Một trong những thách thức lớn nhất khi nấu ăn bằng nhiệt trực tiếp là kiểm soát nhiệt độ để thực phẩm chín đều. Phần bên ngoài có thể đã cháy xém trong khi bên trong vẫn còn sống. Kỹ thuật nấu cách thủy giải quyết triệt để vấn đề này.

Hơi nước nóng bao phủ toàn bộ dụng cụ chứa, tạo ra một môi trường nhiệt đồng nhất. Nhiệt lượng được truyền vào thực phẩm một cách từ từ và ổn định, giúp món ăn chín sâu từ trong ra ngoài mà không làm phần vỏ bên ngoài bị khô hay cháy. Đây là lý do tại sao phương pháp này là lựa chọn số một cho các loại bánh trứng hay các món cần sự mềm mại tuyệt đối.

Hạn chế dầu mỡ, tốt cho sức khỏe

Trong bối cảnh lối sống lành mạnh ngày càng được quan tâm, việc giảm thiểu lượng dầu mỡ trong chế độ ăn là một ưu tiên. Nấu cách thủy hoàn toàn không yêu cầu sử dụng dầu mỡ để làm chín thực phẩm. Món ăn được làm chín bằng chính độ ẩm của hơi nước và của bản thân thực phẩm.

Điều này làm cho các món ăn được chế biến bằng phương pháp cách thủy trở nên nhẹ nhàng, thanh đạm và cực kỳ tốt cho sức khỏe, đặc biệt phù hợp với trẻ em, người lớn tuổi, người đang trong chế độ ăn kiêng hoặc những người có vấn đề về tim mạch, huyết áp.

So sánh nấu cách thủy và các phương pháp nấu ăn khác

Để hiểu sâu hơn về bản chất của kỹ thuật này, việc đặt nó lên bàn cân với các phương pháp phổ biến khác là điều cần thiết. Mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại nguyên liệu và mục đích nấu nướng khác nhau.

Nấu cách thủy vs. Hấp (Steaming)

Đây là hai phương pháp thường bị nhầm lẫn nhất vì chúng đều sử dụng hơi nước để làm chín thực phẩm. Tuy nhiên, chúng có một điểm khác biệt cơ bản. Trong khi hấp, thực phẩm được đặt trực tiếp lên vỉ hấp và tiếp xúc trực tiếp với hơi nước nóng. Còn khi nấu cách thủy, thực phẩm nằm trong một vật chứa kín, hơi nước chỉ tác động lên thành ngoài của vật chứa đó.

Sự khác biệt này dẫn đến kết quả khác nhau. Hấp làm chín thực phẩm nhanh hơn một chút do tiếp xúc nhiệt trực tiếp. Tuy nhiên, nấu cách thủy mang lại sự bảo vệ tốt hơn, ngăn nước ngưng tụ nhỏ giọt trực tiếp lên bề mặt món ăn, điều này cực kỳ quan trọng đối với các loại bánh cần bề mặt láng mịn như bánh flan.

Nấu cách thủy vs. Luộc (Boiling)

Sự khác biệt ở đây rất rõ ràng. Luộc là nhúng thực phẩm trực tiếp vào nước sôi. Phương pháp này làm chín thức ăn nhanh chóng nhưng cũng là nguyên nhân chính gây thất thoát các vitamin tan trong nước. Hơn nữa, luộc có thể làm món ăn bị nhạt vị và kết cấu trở nên mềm nhũn do ngấm quá nhiều nước.

Ngược lại, nấu cách thủy giữ thực phẩm khô ráo trong vật chứa của nó, giúp bảo toàn gần như toàn bộ hương vị đậm đà và dưỡng chất. Đây là lựa chọn vượt trội hơn hẳn nếu mục tiêu của bạn là dinh dưỡng và hương vị.

Nấu cách thủy vs. Nướng (Baking/Roasting)

Nướng sử dụng nhiệt khô trong lò để làm chín thực phẩm, thường ở nhiệt độ rất cao (từ 150°C đến 250°C). Quá trình này tạo ra lớp vỏ ngoài vàng giòn và hương vị thơm ngon đặc trưng thông qua phản ứng Maillard. Tuy nhiên, nhiệt độ cao cũng có thể làm thực phẩm bị khô, đặc biệt là với các loại thịt nạc hoặc bánh ngọt.

Nấu cách thủy sử dụng nhiệt ẩm, mang lại kết quả hoàn toàn trái ngược: món ăn mềm, ẩm và mọng nước. Một kỹ thuật kết hợp phổ biến là nướng cách thủy (water bath baking), thường dùng cho cheesecake. Việc đặt khay bánh vào một khay nước lớn hơn trong lò nướng giúp tạo ra môi trường hơi nước, giữ cho bánh không bị nứt bề mặt và có kết cấu mịn màng hoàn hảo.

Hướng dẫn chi tiết cách nấu cách thủy tại nhà

Bạn không cần những dụng cụ cầu kỳ để thực hiện phương pháp này. Chỉ với vài vật dụng có sẵn trong bếp, bạn hoàn toàn có thể làm chủ kỹ thuật nấu ăn tinh tế này.

Dụng cụ cần chuẩn bị

Về cơ bản, bạn chỉ cần một bộ dụng cụ gồm hai vật chứa có kích thước khác nhau.

• Nồi lớn bên ngoài: Một chiếc nồi, chảo sâu lòng hoặc xửng hấp đủ lớn để chứa được vật đựng thực phẩm và một lượng nước vừa đủ.
• Vật chứa thực phẩm: Có thể là một chiếc bát sứ, tô thủy tinh chịu nhiệt, khuôn làm bánh bằng kim loại hoặc ramekin. Vật chứa này phải nhỏ hơn nồi ngoài để có khoảng trống cho hơi nước lưu thông.
• Vật kê đáy nồi: Một chiếc giá hấp nhỏ, một chiếc khăn gấp lại, hoặc thậm chí vài chiếc vòng kim loại để kê vật chứa thực phẩm lên, tránh cho nó tiếp xúc trực tiếp với đáy nồi quá nóng.
• Nắp đậy: Nắp cho nồi lớn bên ngoài và giấy bạc hoặc nắp cho vật chứa thực phẩm (nếu cần).

Các bước thực hiện cơ bản

Thực hiện theo các bước đơn giản sau để đảm bảo món ăn của bạn thành công.

1. Chuẩn bị thực phẩm: Chuẩn bị nguyên liệu theo công thức và cho vào vật chứa đã chọn (bát, khuôn…). Nếu công thức yêu cầu, hãy đậy kín miệng vật chứa bằng giấy bạc để ngăn nước ngưng tụ rơi vào.
2. Chuẩn bị nồi lớn: Đặt vật kê vào đáy nồi lớn. Đổ nước vào nồi, lượng nước nên cao khoảng 1/3 đến 1/2 chiều cao của vật chứa thực phẩm. Tránh đổ quá nhiều nước vì khi sôi, nước có thể tràn vào bên trong.
3. Đun nước: Đặt nồi lên bếp và đun cho đến khi nước bắt đầu sôi lăn tăn, không cần sôi quá mạnh.
4. Đặt vật chứa vào nồi: Cẩn thận đặt vật chứa thực phẩm vào giữa nồi, lên trên vật kê. Đảm bảo nó đứng vững và không bị nghiêng.
5. Đậy nắp và nấu: Đậy nắp nồi lớn lại. Điều chỉnh lửa ở mức vừa hoặc nhỏ để duy trì trạng thái sôi nhẹ. Hơi nước sẽ làm chín món ăn. Thời gian nấu tùy thuộc vào từng món cụ thể.
6. Kiểm tra và hoàn thành: Khi hết thời gian nấu, cẩn thận nhấc vật chứa ra khỏi nồi. Để nguội bớt trước khi thưởng thức.

Những lưu ý quan trọng để thành công

Để quá trình nấu cách thủy đạt hiệu quả cao nhất, hãy ghi nhớ một vài bí quyết nhỏ sau đây.

• Mực nước là chìa khóa: Luôn đảm bảo mực nước trong nồi ngoài không quá cao để tránh tràn vào thức ăn và không quá thấp để tránh bị cạn nước trong quá trình nấu. Thỉnh thoảng hãy kiểm tra và châm thêm nước nóng nếu cần.
• Đậy kín vật chứa: Với các món như bánh flan hay trứng hấp, việc bọc giấy bạc lên miệng bát là rất quan trọng. Nó giúp bề mặt món ăn phẳng mịn, không bị rỗ do nước từ nắp nồi nhỏ xuống.
• Nhiệt độ ổn định: Duy trì lửa ở mức nhỏ để nước sôi nhẹ. Lửa quá to không làm thức ăn chín nhanh hơn mà còn có thể làm nước nhanh cạn và gây rỗ kết cấu món ăn.
• Sử dụng khăn lót nắp nồi: Một mẹo nhỏ từ các đầu bếp chuyên nghiệp là quấn một chiếc khăn sạch quanh nắp nồi lớn. Chiếc khăn này sẽ hút hết hơi nước ngưng tụ, ngăn không cho chúng nhỏ giọt trở lại vào nồi và có thể bắn vào món ăn. Để khám phá thêm nhiều mẹo vặt nhà bếp và công thức nấu ăn hấp dẫn khác, bạn có thể ghé thăm cholaithieu.com.

Những món ăn nào phù hợp với phương pháp nấu cách thủy?

Kỹ thuật này cực kỳ linh hoạt và có thể được áp dụng cho nhiều loại món ăn khác nhau, từ món mặn đến món ngọt, từ món Á sang món Âu.

Các món tráng miệng tinh tế

Đây là lĩnh vực mà phương pháp nấu cách thủy tỏa sáng rực rỡ nhất. Hơi nóng nhẹ nhàng là điều kiện lý tưởng để tạo ra kết cấu mềm mịn, tan trong miệng.

• Bánh Flan (Crème Caramel): Món tráng miệng kinh điển không thể thành công nếu thiếu kỹ thuật chưng cách thủy. Nó giúp lớp caramel không bị cháy và phần trứng sữa mềm mượt, không một gợn rỗ.
• Cheesecake: Nướng cách thủy giúp bánh phô mai có độ ẩm cao, bề mặt phẳng lỳ không bị nứt nẻ, và kết cấu đặc mịn hoàn hảo.
• Pudding và Custard: Các loại bánh pudding, sữa chua nướng, hay các loại sốt custard đều cần nhiệt độ thấp và ổn định để trứng không bị vón cục, và cách thủy là giải pháp tối ưu.

Món mặn giàu dinh dưỡng

Không chỉ dành cho đồ ngọt, nấu cách thủy còn là cách tuyệt vời để chế biến các món mặn thanh đạm.

• Trứng hấp kiểu Nhật (Chawanmushi): Món trứng hấp mềm như lụa, kết hợp với tôm, nấm và các nguyên liệu khác, là một ví dụ điển hình về sự tinh tế của ẩm thực Nhật Bản, được tạo nên nhờ kỹ thuật chưng cách thủy.
• Cá hấp: Hấp cách thủy các loại cá như cá diêu hồng, cá tuyết… giúp giữ nguyên vị ngọt tự nhiên của thịt cá, thớ thịt mềm ẩm mà không bị khô.
• Thịt hấp: Các món như thịt heo hấp trứng muối, gà hấp muối… khi được nấu cách thủy sẽ rất mềm, mọng nước và đậm đà hương vị.

Chế biến thức ăn cho trẻ em và người lớn tuổi

Với khả năng làm chín thức ăn một cách nhẹ nhàng và giữ lại tối đa dưỡng chất, phương pháp này đặc biệt lý tưởng để chuẩn bị bữa ăn cho các đối tượng có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Các món cháo, súp, rau củ nghiền hay thịt cá xay nhỏ khi được nấu cách thủy sẽ rất mềm, dễ ăn và bổ dưỡng.

Hy vọng qua bài viết chi tiết này, bạn không chỉ đã có câu trả lời đầy đủ cho câu hỏi nấu cách thủy là gì, mà còn nắm vững được nguyên lý, lợi ích và cách thực hiện phương pháp nấu ăn tuyệt vời này. Đây là một kỹ thuật không hề phức tạp nhưng lại có thể nâng tầm món ăn của bạn, mang đến những bữa cơm không chỉ ngon miệng mà còn vô cùng lành mạnh và bổ dưỡng cho cả gia đình. Hãy bắt tay vào bếp và thử nghiệm ngay hôm nay