Hạt diêm mạch, hay còn gọi là Quinoa, đã trở thành một loại “siêu thực phẩm” quen thuộc trong các gian bếp hiện đại nhờ giá trị dinh dưỡng vượt trội và sự linh hoạt trong chế biến. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn e ngại vì chưa biết cách nấu hạt diêm mạch sao cho tơi xốp, thơm ngon và đặc biệt là không bị lớp vỏ đắng tự nhiên. Bài viết này từ cholaithieu.com sẽ là cẩm nang toàn diện, hướng dẫn bạn từng bước để chinh phục loại hạt này, từ công thức cơ bản nhất đến những món cháo bổ dưỡng cho bé ăn dặm.
Tóm tắt các bước nấu hạt diêm mạch cơ bản

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Ngan Cháy Tỏi Da Giòn Thịt Mềm?
- Vo và ngâm hạt: Vo sạch hạt diêm mạch dưới vòi nước chảy trong khoảng 2 phút, dùng tay chà xát nhẹ để loại bỏ lớp vỏ saponin gây đắng. Ngâm hạt trong nước khoảng 15-30 phút để hạt mềm hơn.
- Đo lường tỷ lệ: Sử dụng tỷ lệ vàng là 1 phần hạt diêm mạch và 2 phần nước (hoặc nước dùng) để hạt chín đều và tơi xốp.
- Nấu hạt: Cho hạt và nước vào nồi, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, đậy nắp và nấu trong khoảng 15 phút cho đến khi hạt ngấm hết nước.
- Ủ hạt sau khi nấu: Tắt bếp, giữ nguyên nắp nồi và để hạt “nghỉ” thêm 5-10 phút. Dùng nĩa xới nhẹ để hạt tơi ra trước khi sử dụng.
Hạt diêm mạch (Quinoa) là gì?

Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Sữa Hạt Sen Bằng Máy Không Bị Đắng?
Hạt diêm mạch (tên khoa học: Chenopodium quinoa) là một loại hạt có nguồn gốc từ vùng Andes của Nam Mỹ, nơi nó đã được trồng và sử dụng làm lương thực chính trong hàng ngàn năm. Mặc dù được chế biến và tiêu thụ như một loại ngũ cốc, về mặt thực vật học, quinoa thực chất là một loại “giả ngũ cốc” vì nó không thuộc họ cỏ như lúa mì hay yến mạch.
Hạt diêm mạch có kích thước nhỏ, hình dạng tựa như hạt kê, với nhiều màu sắc khác nhau như trắng, đỏ và đen. Khi nấu chín, hạt trở nên mềm, hơi dai và có hương vị hấp dẫn tựa như sự kết hợp của hạt dẻ và lúa mạch. Ngày nay, diêm mạch được ưa chuộng trên toàn thế giới không chỉ vì hương vị độc đáo mà còn vì thành phần dinh dưỡng ấn tượng của nó.
Giá trị dinh dưỡng và lợi ích của hạt diêm mạch

Có thể bạn quan tâm: Cách Thái Bầu Nấu Canh Đúng Chuẩn Không Bị Thâm?
Hạt diêm mạch được mệnh danh là siêu thực phẩm vì nó chứa một lượng lớn các chất dinh dưỡng thiết yếu, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt là cho trẻ nhỏ trong giai đoạn phát triển.
Nguồn protein hoàn chỉnh
Điểm đặc biệt nhất của diêm mạch là nó cung cấp đủ cả 9 loại axit amin thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp. Điều này làm cho nó trở thành một nguồn protein hoàn chỉnh, tương đương với protein từ động vật, rất quan trọng cho việc xây dựng cơ bắp, phục hồi tế bào và hỗ trợ sự phát triển thể chất toàn diện của trẻ.
Giàu chất xơ
Với hàm lượng chất xơ cao, cao hơn hầu hết các loại ngũ cốc khác, hạt diêm mạch giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động khỏe mạnh. Chất xơ giúp ngăn ngừa tình trạng táo bón, tạo cảm giác no lâu, từ đó kiểm soát cân nặng hiệu quả và ổn định đường huyết.
Cung cấp khoáng chất vi lượng
Diêm mạch là một kho tàng các khoáng chất quan trọng. Nó đặc biệt giàu Mangan, Magie, Phốt pho và Sắt. Mangan cần thiết cho sự phát triển xương và quá trình trao đổi chất, trong khi Magie hỗ trợ chức năng thần kinh và cơ bắp. Sắt đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra huyết sắc tố, vận chuyển oxy trong máu.
Không chứa gluten
Đối với những người bị bệnh Celiac hoặc nhạy cảm với gluten, hạt diêm mạch là một sự thay thế tuyệt vời. Việc sử dụng diêm mạch giúp đa dạng hóa chế độ ăn uống mà không gây ra các vấn đề về tiêu hóa liên quan đến gluten.
Hướng dẫn cách nấu hạt diêm mạch cơ bản ngon nhất
Để có được một mẻ diêm mạch hoàn hảo, tơi xốp và không đắng, việc tuân thủ đúng kỹ thuật là vô cùng quan trọng. Dưới đây là các bước chi tiết nhất.
Bước 1: Chuẩn bị và sơ chế nguyên liệu
Đây là bước quan trọng nhất quyết định đến hương vị của diêm mạch. Vỏ ngoài của hạt diêm mạch chứa một hợp chất tự nhiên gọi là saponin, có vị đắng và hơi xà phòng. Bạn cần loại bỏ hoàn toàn lớp vỏ này.
Đầu tiên, cho lượng hạt cần dùng vào một chiếc rây có mắt lưới nhỏ. Đặt rây dưới vòi nước lạnh đang chảy và dùng tay vo, chà xát nhẹ nhàng các hạt với nhau trong ít nhất 1-2 phút. Bạn sẽ thấy nước có thể nổi một ít bọt, đó chính là saponin đang được rửa trôi. Tiếp tục vo cho đến khi nước trong hoàn toàn.
Bước 2: Tỷ lệ vàng giữa hạt và nước
Tỷ lệ nước chính xác sẽ quyết định độ tơi xốp của diêm mạch. Tỷ lệ được các chuyên gia ẩm thực khuyên dùng là 1 phần hạt diêm mạch : 2 phần chất lỏng (có thể là nước lọc, nước dùng gà, nước dùng rau củ). Ví dụ, nếu bạn nấu 1 cốc diêm mạch, bạn sẽ cần 2 cốc nước.
Bước 3: Kỹ thuật nấu hạt diêm mạch
Cho hạt diêm mạch đã vo sạch và lượng nước đã đong vào một chiếc nồi. Bạn có thể thêm một chút muối vào giai đoạn này để tăng thêm hương vị. Đặt nồi lên bếp và đun ở lửa lớn cho đến khi sôi.
Ngay khi nước sôi, hãy giảm lửa xuống mức thấp nhất, đậy kín nắp nồi và để cho hạt sôi liu riu. Thời gian nấu thường kéo dài khoảng 15 phút. Trong quá trình nấu, hạn chế mở nắp nồi để hơi nước không bị thoát ra ngoài, giúp hạt chín đều bằng hơi.
Bước 4: Giai đoạn “nghỉ” quan trọng
Sau khoảng 15 phút, khi bạn thấy hạt diêm mạch đã hút cạn nước và xuất hiện những “mầm” nhỏ màu trắng tách ra khỏi hạt, hãy tắt bếp. Đừng vội mở nắp ngay lập tức. Hãy để nồi diêm mạch “nghỉ” trên bếp thêm khoảng 5-10 phút. Giai đoạn này giúp hơi nước còn lại được hấp thụ hoàn toàn, làm cho hạt khô ráo và tơi xốp hơn.
Cuối cùng, mở nắp và dùng một chiếc nĩa (thay vì muỗng) để xới nhẹ nhàng, tách các hạt ra khỏi nhau. Giờ đây bạn đã có một mẻ diêm mạch thơm ngon, sẵn sàng để chế biến các món ăn khác.
Các phương pháp nấu hạt diêm mạch khác
Ngoài cách nấu truyền thống bằng nồi, bạn cũng có thể sử dụng các dụng cụ nhà bếp khác để tiết kiệm thời gian.
Nấu bằng nồi cơm điện
Cách nấu hạt diêm mạch bằng nồi cơm điện cực kỳ đơn giản. Bạn chỉ cần vo sạch hạt, cho hạt và nước theo tỷ lệ 1:2 vào nồi, thêm chút muối, sau đó bật chế độ nấu như nấu cơm bình thường. Khi nồi chuyển sang chế độ “Warm”, hãy để yên thêm 5-10 phút trước khi dùng nĩa xới tơi.
Nấu bằng lò vi sóng
Đây là phương pháp nhanh chóng cho những ai bận rộn. Cho 1 phần hạt diêm mạch và 2 phần nước vào một chiếc tô lớn dùng được cho lò vi sóng. Đậy hờ nắp tô (không đậy kín để tránh áp suất) và vi sóng ở công suất cao trong khoảng 6 phút. Sau đó, lấy tô ra, khuấy đều, đậy lại và vi sóng thêm 2-4 phút nữa cho đến khi cạn nước. Để hạt nghỉ 5 phút trước khi xới tơi.
Gợi ý 5 công thức cháo diêm mạch cho bé ăn dặm
Hạt diêm mạch là lựa chọn tuyệt vời cho thực đơn ăn dặm của bé từ 7-8 tháng tuổi. Dưới đây là một số công thức nấu diêm mạch kết hợp với các nguyên liệu khác để tạo ra món cháo giàu dinh dưỡng.
Cháo diêm mạch tôm và rau mồng tơi
Món cháo này cung cấp protein từ tôm và diêm mạch, cùng với vitamin và chất xơ từ mồng tơi. Tôm rửa sạch, hấp chín, bóc vỏ và băm nhuyễn. Hạt diêm mạch vo sạch, nấu chín mềm. Rau mồng tơi rửa sạch, luộc chín và xay nhuyễn. Cuối cùng, trộn đều diêm mạch, tôm, rau mồng tơi với cháo trắng đã nấu sẵn, đun sôi lại và thêm một muỗng dầu ăn dặm là hoàn thành.
Cháo diêm mạch thịt heo và bí đỏ
Bí đỏ ngọt thơm kết hợp với thịt heo và diêm mạch tạo nên một món cháo hấp dẫn. Thịt heo băm nhuyễn, xào sơ với hành tím cho thơm. Bí đỏ gọt vỏ, hấp chín và tán nhuyễn. Hạt diêm mạch nấu chín riêng. Sau đó, trộn tất cả các nguyên liệu vào nồi cháo trắng, khuấy đều, nấu thêm khoảng 2-3 phút cho các hương vị hòa quyện.
Cháo diêm mạch thịt bò và bí đỏ
Thịt bò là nguồn cung cấp sắt dồi dào, rất cần thiết cho sự phát triển của bé. Thịt bò băm nhỏ, xào chín với một ít hành tím. Bí đỏ và diêm mạch nấu chín mềm. Tương tự như công thức trên, bạn chỉ cần trộn đều thịt bò, bí đỏ và diêm mạch với cháo nền, đun sôi nhẹ rồi tắt bếp. Món cháo này có vị ngọt tự nhiên và màu sắc bắt mắt.
Cháo diêm mạch thịt gà và mướp hương
Thịt gà là loại đạm dễ tiêu hóa, còn mướp hương có tính mát và mùi thơm nhẹ nhàng. Ức gà luộc chín, xé nhỏ hoặc băm nhuyễn. Mướp hương gọt vỏ, hấp chín và dằm nát. Sau khi đã nấu chín hạt diêm mạch, bạn trộn tất cả vào nồi cháo, khuấy đều và nêm một chút dầu oliu để tăng cường chất béo tốt cho bé.
Cháo diêm mạch cá hồi và cải bó xôi
Cá hồi giàu Omega-3 tốt cho trí não, trong khi cải bó xôi cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất. Cá hồi hấp chín với vài lát gừng để khử tanh, sau đó gỡ xương cẩn thận và dằm nhuyễn. Cải bó xôi luộc chín, xay mịn. Trộn cá hồi, cải bó xôi và diêm mạch đã nấu vào cháo, đun sôi lại là bé đã có một bữa ăn bổ dưỡng.
Những lỗi thường gặp khi nấu hạt diêm mạch và cách khắc phục
- Diêm mạch bị đắng: Nguyên nhân chính là do bạn chưa vo sạch lớp saponin. Hãy chắc chắn rằng bạn đã vo hạt dưới vòi nước chảy ít nhất 1-2 phút cho đến khi nước trong.
- Diêm mạch bị nhão: Điều này xảy ra khi bạn cho quá nhiều nước hoặc nấu quá lâu. Hãy tuân thủ đúng tỷ lệ 1 phần hạt : 2 phần nước và không để hạt sôi quá 15-17 phút.
- Diêm mạch bị khô hoặc sượng: Nguyên nhân là do thiếu nước hoặc lửa nấu quá lớn làm nước bay hơi nhanh. Đảm bảo bạn đun ở lửa nhỏ và đậy kín nắp trong suốt quá trình nấu.
- Diêm mạch không tơi: Lỗi này thường do bạn dùng muỗng để xới thay vì nĩa, hoặc bỏ qua bước để hạt “nghỉ” sau khi nấu. Hãy để hạt nghỉ 5-10 phút và dùng nĩa xới nhẹ nhàng.
Cách chọn mua và bảo quản hạt diêm mạch
Khi chọn mua, bạn nên ưu tiên các sản phẩm có bao bì kín, nhãn mác rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ và hạn sử dụng. Hạt nên có màu sắc đồng đều, không bị ẩm mốc hay có mùi lạ.
Để bảo quản hạt diêm mạch, hãy đựng chúng trong hộp thủy tinh hoặc hộp nhựa kín khí, đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp. Nếu được bảo quản đúng cách, hạt diêm mạch khô có thể giữ được chất lượng trong vòng một năm hoặc hơn.
Với những hướng dẫn chi tiết trên, việc chế biến hạt diêm mạch sẽ không còn là thử thách. Bằng việc nắm vững cách nấu hạt diêm mạch cơ bản, bạn có thể dễ dàng sáng tạo và bổ sung loại siêu thực phẩm này vào thực đơn hàng ngày, mang lại những bữa ăn không chỉ ngon miệng mà còn vô cùng bổ dưỡng cho cả gia đình.
