Nấu xôi bằng xửng hấp là phương pháp truyền thống giúp hạt nếp chín đều bằng hơi nước, giữ trọn hương vị tự nhiên và độ ráo dẻo đặc trưng. Nhiều người e ngại xôi sẽ bị khô, sượng hoặc nhão, nhưng chỉ cần nắm vững vài bí quyết về cách chọn nếp, ngâm gạo và canh lửa, bạn hoàn toàn có thể tự tay đồ một mẻ xôi thơm ngon chuẩn vị. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cách nấu xôi bằng xửng hấp, cụ thể là món xôi đậu xanh quen thuộc, để bạn tự tin trổ tài chiêu đãi cả gia đình.
Tóm tắt các bước nấu xôi bằng xửng hấp
- Sơ chế nguyên liệu: Vo sạch gạo nếp và đậu xanh đã cà vỏ, sau đó ngâm riêng trong nước ít nhất 6-8 tiếng cho nguyên liệu nở mềm.
- Trộn nếp và hấp lần 1: Vớt gạo và đậu ra để ráo nước, trộn đều với một chút muối. Cho hỗn hợp vào xửng, dùng đũa tạo vài lỗ trên bề mặt để thông hơi và hấp khoảng 20-30 phút cho đến khi xôi chín tới.
- Hấp lần 2 (Đồ xôi): Mở nắp, xới tơi xôi lên. Rưới đều nước cốt dừa (hoặc dầu ăn) để tạo độ béo và bóng. Tiếp tục đậy nắp và hấp thêm khoảng 10-15 phút nữa cho xôi chín hoàn toàn, hạt nếp căng mọng và dẻo thơm.
- Hoàn thành: Lấy xôi ra khỏi xửng, xới đều một lần nữa và thưởng thức khi còn nóng để cảm nhận trọn vẹn hương vị.
Bí quyết chọn nguyên liệu quyết định 90% độ ngon của xôi
Để có một mẻ xôi ngon, khâu lựa chọn nguyên liệu là quan trọng nhất. Một mẻ xôi dù được đồ khéo léo đến đâu cũng không thể ngon nếu gạo nếp và đậu xanh không đạt chất lượng.
Chọn gạo nếp
Gạo nếp là linh hồn của món xôi. Bạn nên ưu tiên chọn loại nếp cái hoa vàng hoặc nếp nương vì đây là hai loại gạo có độ dẻo, thơm đặc trưng và khi nấu chín hạt nếp sẽ căng bóng rất đẹp mắt.
Khi mua, hãy quan sát kỹ hạt gạo. Gạo nếp ngon thường có hạt to, tròn đều, màu trắng đục và còn nguyên vẹn, không bị gãy nát. Bạn có thể nếm thử vài hạt, nếu cảm nhận được vị ngọt nhẹ tự nhiên ở đầu lưỡi thì đó chính là gạo nếp chất lượng.
Tránh mua những loại gạo có màu quá trắng hoặc có mùi lạ, vì có thể gạo đã bị tẩm hóa chất bảo quản, ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe và hương vị của món xôi.
Chọn đậu xanh
Đối với món xôi đậu xanh, bạn nên chọn loại đậu xanh đã được cà vỏ, có màu vàng tươi, hạt đều và không bị sâu mọt. Đậu xanh ngon sẽ có hình bầu dục, bề mặt trơn bóng.
Khi ngửi, đậu xanh chất lượng sẽ có mùi thơm bùi tự nhiên, không có mùi ẩm mốc. Tương tự gạo nếp, bạn cũng nên tránh các loại đậu có hạt bị biến dạng, móp méo hoặc có màu sắc không đồng đều vì đây có thể là đậu cũ, khi nấu sẽ không có độ bùi và thơm.
Hướng dẫn chi tiết cách nấu xôi đậu xanh bằng xửng hấp

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Chè Đậu Đen Để Giảm Cân Hiệu Quả Tại Nhà
Sau khi đã có những nguyên liệu chất lượng, hãy cùng cholaithieu.com bắt tay vào thực hiện công thức nấu xôi đậu xanh thơm ngon, dẻo bùi.
Nguyên liệu cần chuẩn bị

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Canh Chua Rau Muống Chay Thanh Mát Chuẩn Vị?
- Gạo nếp: 500g
- Đậu xanh cà vỏ: 250g
- Nước cốt dừa: 100ml
- Dừa nạo sợi: 50g (tùy chọn)
- Muối: 1 muỗng cà phê
- Đường: 2 muỗng canh (có thể điều chỉnh theo khẩu vị)
- Lá dứa (lá nếp): 3-4 lá để tạo mùi thơm
Các bước thực hiện
Bước 1: Ngâm gạo và đậu xanh
Đây là bước không thể bỏ qua để có món xôi ngon. Việc ngâm sẽ giúp hạt gạo và đậu ngậm đủ nước, khi hấp sẽ nhanh chín, mềm dẻo từ trong ra ngoài và không bị sượng.
Đầu tiên, bạn vo sạch gạo nếp và đậu xanh riêng biệt để loại bỏ bụi bẩn. Sau đó, cho gạo và đậu vào hai tô lớn khác nhau, đổ ngập nước và ngâm trong khoảng 6-8 tiếng, hoặc có thể ngâm qua đêm. Sau khi ngâm, vớt ra rổ để cho thật ráo nước.
Bước 2: Trộn nguyên liệu

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Bún Cá Rô Đồng Ngon Không Tanh?
Cho gạo nếp và đậu xanh đã ráo nước vào một chiếc thau lớn. Thêm 1 muỗng cà phê muối vào và trộn đều. Việc thêm muối ở bước này giúp xôi có vị đậm đà hơn, đồng thời làm nổi bật vị ngọt tự nhiên của gạo nếp. Trộn nhẹ tay để tránh làm nát hạt nếp và đậu.
Bước 3: Hấp xôi lần 1
Chuẩn bị xửng hấp. Đổ một lượng nước vừa đủ vào nồi hấp bên dưới, khoảng 1/3 chiều cao nồi. Đun sôi nước. Bạn có thể lót một lớp lá chuối hoặc vải mùng sạch dưới đáy xửng để chống dính và giúp xôi thơm hơn.
Khi nước sôi, cho toàn bộ hỗn hợp gạo và đậu vào xửng, dàn đều nhưng không nén chặt để hơi nước có thể lưu thông. Dùng đũa chọc vài lỗ trên bề mặt gạo để hơi nước tỏa đều, giúp xôi chín nhanh và đều hơn. Đặt bó lá dứa lên trên mặt gạo để tạo hương thơm.

Đậy nắp và hấp ở lửa vừa trong khoảng 20-30 phút. Sau thời gian này, bạn mở nắp, sẽ thấy hạt nếp đã trong lại và chín khoảng 80%.
Bước 4: Hấp xôi lần 2 (Đồ xôi)
Đây là bí quyết quan trọng nhất trong cách nấu xôi bằng xửng hấp để xôi đạt độ dẻo mềm hoàn hảo. Sau khi hấp lần 1, bạn dùng đũa xới tơi xôi lên.
Hòa tan 2 muỗng canh đường vào 100ml nước cốt dừa đã chuẩn bị, sau đó rưới đều lên bề mặt xôi. Nước cốt dừa không chỉ giúp xôi béo ngậy, thơm lừng mà còn cung cấp thêm độ ẩm, giúp hạt xôi căng bóng, mẩy và không bị khô.
Sau khi rưới nước cốt dừa, nhẹ nhàng xới đều một lần nữa. Đậy nắp và tiếp tục hấp thêm khoảng 10-15 phút. Lúc này, xôi sẽ chín hoàn toàn, hạt nếp mềm dẻo, quyện với vị bùi của đậu xanh và vị béo thơm của nước cốt dừa.
Bước 5: Hoàn thành và thưởng thức
Khi xôi đã chín, tắt bếp và để xôi trong nồi thêm khoảng 5 phút nữa rồi mới mở nắp. Lấy xôi ra đĩa, rắc thêm dừa nạo sợi và một chút mè rang nếu thích. Xôi đậu xanh ngon nhất là khi ăn nóng, bạn có thể ăn kèm với muối vừng, lạp xưởng hoặc chả lụa để bữa ăn thêm phần phong phú.
Những lỗi thường gặp khi đồ xôi và cách khắc phục
Trong quá trình thực hiện cách nấu xôi bằng xửng hấp, đôi khi bạn sẽ gặp phải một số vấn đề không mong muốn. Dưới đây là các lỗi phổ biến và cách xử lý hiệu quả.
Xôi bị khô hoặc sượng (chưa chín đều)
Nguyên nhân chính thường là do ngâm gạo chưa đủ thời gian, cho quá ít nước vào nồi hấp khiến nước cạn trước khi xôi chín, hoặc lửa quá to làm nước nhanh cạn mà hơi không đủ để làm chín xôi.
Cách khắc phục là vẩy thêm một chút nước ấm hoặc nước cốt dừa lên bề mặt xôi, xới đều rồi tiếp tục hấp thêm 10-15 phút. Hãy đảm bảo lượng nước trong nồi luôn đủ và duy trì ngọn lửa ở mức vừa phải.
Xôi bị nhão và dính
Lỗi này xảy ra khi bạn ngâm gạo quá lâu, cho quá nhiều nước vào gạo khi trộn, hoặc lượng nước trong nồi hấp quá nhiều làm hơi nước ngưng tụ trên nắp và nhỏ giọt xuống xôi.
Để khắc phục, hãy mở nắp nồi, dùng một chiếc khăn sạch phủ lên mặt xửng xôi để thấm bớt hơi nước. Sau đó đậy nắp lại và tiếp tục hấp ở lửa nhỏ thêm vài phút. Lần sau, bạn nên dùng một chiếc khăn quấn quanh nắp vung để ngăn nước nhỏ xuống.
Xôi không có mùi thơm đặc trưng
Nguyên nhân có thể do chất lượng gạo nếp không tốt hoặc bạn đã bỏ qua việc thêm các nguyên liệu tạo mùi như lá dứa.
Để xôi thơm hơn, bạn có thể cho một bó lá dứa vào nồi nước hấp bên dưới hoặc đặt trực tiếp lên mặt xôi. Ngoài ra, việc thêm nước cốt dừa ở lần hấp thứ hai cũng là cách tuyệt vời để tăng hương vị cho món xôi.
Mẹo đồ xôi ngon hơn bạn nên biết
- Đồ xôi hai lần: Kỹ thuật hấp xôi hai lần như đã hướng dẫn ở trên là bí quyết vàng của các hàng xôi lâu năm. Lần hấp đầu tiên giúp hạt nếp chín tới, lần thứ hai sau khi thêm nước cốt dừa sẽ giúp hạt nếp ngậm đủ độ ẩm và chất béo, trở nên căng bóng và dẻo mềm hơn rất nhiều.
- Tạo lỗ thông hơi: Việc dùng đũa chọc các lỗ nhỏ trên bề mặt nếp trước khi hấp rất quan trọng. Nó tạo ra các kênh dẫn để hơi nước lưu thông từ dưới lên trên, đảm bảo toàn bộ khối xôi được chín đều, tránh tình trạng lớp trên khô, lớp dưới nhão.
- Bí quyết để xôi bóng đẹp: Thay vì chỉ dùng nước cốt dừa, bạn có thể trộn thêm một chút dầu ăn hoặc mỡ gà vào xôi ở lần hấp thứ hai. Lớp dầu mỏng sẽ bao bọc bên ngoài hạt nếp, giúp xôi có độ bóng bẩy, hấp dẫn và các hạt không bị dính vào nhau.
Cách bảo quản xôi và hâm nóng lại vẫn dẻo ngon
Nếu dùng không hết, bạn hãy để xôi nguội hoàn toàn, sau đó cho vào hộp kín hoặc dùng màng bọc thực phẩm bọc lại và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Xôi có thể giữ được độ ngon trong khoảng 1-2 ngày.
Khi muốn ăn, cách tốt nhất để hâm nóng là dùng lại chính xửng hấp. Chỉ cần hấp lại khoảng 5-7 phút, xôi sẽ mềm dẻo trở lại như mới nấu. Nếu không có thời gian, bạn có thể cho xôi vào lò vi sóng, đặt bên cạnh một chén nước nhỏ để cung cấp độ ẩm, giúp xôi không bị khô khi hâm.
Với những hướng dẫn và mẹo vặt chi tiết trên, hy vọng bạn đã nắm vững cách nấu xôi bằng xửng hấp để tự tin vào bếp. Món xôi đậu xanh dẻo thơm, bùi béo tự tay làm chắc chắn sẽ là món quà ý nghĩa và ấm áp dành cho những người thân yêu. Chúc bạn thành công
