Bún mắm là một trong những đặc sản trứ danh của ẩm thực miền Tây sông nước, nổi tiếng với hương vị đậm đà, nồng nàn khó quên. Tuy nhiên, việc bổ sung thêm ngải bún vào công thức truyền thống đã tạo ra một phiên bản độc đáo, nâng tầm món ăn lên một đẳng cấp mới. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cách nấu bún mắm ngải bún chuẩn vị, giúp bạn tự tin trổ tài chiêu đãi cả gia đình một món ăn tinh túy, mang trọn vẹn hương vị của miền Tây Nam Bộ.
Công thức nấu nhanh bún mắm ngải bún

Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Ốc Nấu Chuối Đậu Ngon Tại Nhà?
- Sơ chế nguyên liệu: Rửa sạch xương heo và hầm lấy nước dùng trong khoảng 1 giờ. Lược các loại mắm với nước sôi để loại bỏ xương. Sơ chế sạch sẽ thịt heo quay, tôm, mực, cá lóc và các loại rau thơm.
- Chuẩn bị gia vị cốt lõi: Rửa sạch sả, ớt và ngải bún. Băm nhuyễn một phần sả và ngải bún, phần còn lại đập dập.
- Nấu nước lèo: Phi thơm sả, ớt, tỏi và ngải bún băm. Cho nước hầm xương và nước cốt mắm đã lược vào nồi. Nêm nếm gia vị với đường phèn, bột ngọt cho vừa ăn, sau đó cho sả và ngải bún đập dập vào để tạo mùi thơm.
- Hoàn thành: Cho tôm, mực, cá vào nồi nước lèo nấu chín. Trụng bún và rau, xếp thịt heo quay, hải sản lên trên rồi chan nước lèo nóng hổi và thưởng thức.
Nguồn gốc và đặc trưng của bún mắm miền Tây

Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Bột Mì Nấu Bánh Canh Dai Ngon Chuẩn Vị Tại Nhà
Bún mắm có nguồn gốc từ Campuchia, được du nhập vào Việt Nam và biến tấu bởi cộng đồng người Khmer ở Sóc Trăng, Trà Vinh. Ban đầu, món ăn này khá đơn giản, chỉ gồm bún và nước lèo nấu từ mắm bò hóc. Theo thời gian, người dân miền Tây đã sáng tạo, thêm thắt nhiều nguyên liệu phong phú để món ăn trở nên hấp dẫn và phù hợp với khẩu vị địa phương.
Nét đặc trưng không thể nhầm lẫn của bún mắm chính là nồi nước lèo. Nước lèo được nấu từ các loại mắm cá đặc sản như mắm cá sặc, mắm cá linh, tạo nên một mùi thơm nồng nàn và vị ngọt đậm đà rất riêng. Vị mặn của mắm được cân bằng khéo léo bởi vị ngọt của đường phèn, vị thơm của sả và các loại gia vị khác.
Một tô bún mắm đầy đủ thường có sự góp mặt của tôm tươi, mực ống, cá lóc, thịt heo quay giòn bì và chả cá. Sự đa dạng của nguyên liệu ăn kèm không chỉ làm món ăn thêm phần thịnh soạn mà còn mang lại trải nghiệm vị giác phong phú. Đặc biệt, bún mắm không thể thiếu các loại rau sống đặc trưng của miền sông nước như rau đắng, bông súng, điên điển, giá, hẹ, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo cho món ăn.
Ngải bún là gì? Bí quyết tạo nên hương vị khác biệt

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Con Bề Bề: 5 Công Thức Ngon Và Bí Quyết Sơ Chế
Nhiều người có thể còn xa lạ với cái tên “ngải bún”. Đây là một loại củ thuộc họ gừng, có hình dáng tương tự củ nghệ nhưng màu vàng nhạt hơn và sở hữu một mùi hương vô cùng đặc biệt. Ngải bún không hăng như gừng, không nồng như nghệ mà mang một hương thơm thanh tao, dịu nhẹ, có khả năng khử mùi tanh của mắm và hải sản một cách diệu kỳ.
Trong cách nấu bún mắm ngải bún, loại gia vị này đóng vai trò là “linh hồn”, tạo nên sự khác biệt rõ rệt so với phiên bản truyền thống. Khi được phi thơm cùng sả và ớt, ngải bún tỏa ra một mùi hương quyến rũ, hòa quyện vào nước lèo, làm cho nồi bún mắm không những không bị tanh mà còn trở nên thơm lừng, thanh thoát hơn.
Theo các đầu bếp chuyên nghiệp, việc sử dụng ngải bún giúp nước lèo có chiều sâu hơn về hương vị. Nó không lấn át mùi mắm đặc trưng mà ngược lại, tôn vinh và làm cho hương vị đó trở nên tinh tế hơn. Đây chính là bí quyết giúp món bún mắm chinh phục được cả những thực khách khó tính nhất.
Chuẩn bị nguyên liệu nấu bún mắm ngải bún cho 4 người ăn
Để có một nồi bún mắm chất lượng, khâu lựa chọn nguyên liệu tươi ngon là vô cùng quan trọng. Dưới đây là danh sách chi tiết bạn cần chuẩn bị.
Phần nước lèo
- Xương ống heo: 500g
- Mắm cá sặc: 200g
- Mắm cá linh: 100g
- Ngải bún: 50g
- Sả cây: 5 nhánh
- Tỏi băm: 1 muỗng canh
- Ớt sừng: 3 trái (tùy độ cay)
- Dầu ăn, đường phèn, bột ngọt, hạt nêm
Phần nguyên liệu ăn kèm
- Cá lóc phi lê: 300g
- Tôm sú tươi: 300g
- Mực ống: 200g
- Thịt ba rọi hoặc heo quay: 300g
- Chả cá thác lác: 200g
- Cà tím: 1 trái
- Bún tươi: 1kg
Phần rau sống
- Rau muống bào, bắp chuối bào
- Giá đỗ, hẹ lá
- Rau đắng, bông súng, kèo nèo
- Rau thơm các loại: húng quế, húng lủi
- Chanh, ớt tươi
Việc tìm kiếm các loại rau đặc trưng của miền Tây có thể là một thử thách ở một số địa phương. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể tìm thấy chúng tại các khu chợ lớn hoặc các cửa hàng chuyên bán đặc sản. Bạn có thể tham khảo thêm thông tin về các nguyên liệu tươi sạch tại cholaithieu.com.
Hướng dẫn chi tiết cách nấu bún mắm ngải bún
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu, chúng ta sẽ bắt tay vào thực hiện món ăn theo từng bước cụ thể. Hãy tuân thủ đúng quy trình để đảm bảo hương vị thành phẩm được trọn vẹn nhất.
Bước 1: Sơ chế các loại mắm
Đây là bước quan trọng nhất quyết định đến độ đậm đà và mùi thơm của nước lèo. Cho mắm cá sặc và mắm cá linh vào một nồi nhỏ cùng với khoảng 500ml nước lọc. Bật bếp đun sôi với lửa vừa, vừa đun vừa khuấy nhẹ cho mắm tan đều.
Khi hỗn hợp sôi và thịt mắm đã rã ra, bạn tắt bếp và dùng rây lọc để lược bỏ phần xương, chỉ giữ lại phần nước cốt mắm trong veo. Việc này giúp nước lèo không bị lợn cợn xương và có vị ngọt thanh.
Bước 2: Sơ chế các nguyên liệu khác
Xương ống heo rửa sạch với muối, chần qua nước sôi để loại bỏ tạp chất và mùi hôi. Sau đó, cho xương vào nồi lớn cùng 2 lít nước và vài củ hành tím đập dập, hầm trong khoảng 1 giờ để lấy nước dùng ngọt tự nhiên.
Tôm sú cắt bỏ đầu, rút chỉ đen ở lưng. Mực ống làm sạch, bỏ túi mực, cắt khoanh vừa ăn. Cá lóc phi lê rửa sạch, cắt miếng dày khoảng 2cm. Thịt heo quay cắt miếng vừa ăn. Chả cá thác lác quết dai với một ít đầu hành và tiêu. Cà tím cắt khúc, ngâm vào nước muối loãng để không bị thâm.
Sả cây rửa sạch, 3 nhánh đập dập và cắt khúc, 2 nhánh còn lại băm nhuyễn. Ngải bún cạo vỏ, rửa sạch, một nửa băm nhuyễn cùng sả, nửa còn lại đập dập. Rau sống các loại nhặt sạch, rửa kỹ và để ráo nước.
Bước 3: Nấu nước lèo đậm đà hương vị
Bắc một nồi lớn lên bếp, cho một ít dầu ăn vào phi thơm tỏi băm, sả băm và ngải bún băm. Khi hỗn hợp dậy mùi thơm vàng, bạn trút phần nước cốt mắm đã lược và nước hầm xương vào nồi.
Đun sôi hỗn hợp, sau đó cho phần sả cây và ngải bún đập dập vào. Nêm nếm gia vị với đường phèn, một ít bột ngọt và hạt nêm sao cho vừa khẩu vị. Vị ngọt của đường phèn sẽ giúp cân bằng vị mặn gắt của mắm, tạo ra một vị ngọt thanh dễ chịu. Tiếp tục đun với lửa nhỏ để các hương vị hòa quyện vào nhau.
Khi nước lèo đã sôi lại và có mùi thơm đặc trưng, bạn cho cà tím vào nấu trước khoảng 5 phút cho mềm. Sau đó, lần lượt cho cá lóc, tôm, mực và chả cá viên vào nấu chín. Lưu ý không nấu hải sản quá lâu sẽ bị dai. Nước lèo đạt chuẩn sẽ có màu nâu cánh gián đẹp mắt, trong và dậy mùi thơm của mắm, sả và ngải bún.
Bước 4: Hoàn thành và trình bày tô bún mắm
Việc trình bày cũng góp phần làm cho món ăn trở nên hấp dẫn hơn. Bạn trụng bún tươi qua nước sôi rồi cho vào tô. Xếp lên trên vài miếng heo quay giòn rụm, tôm, mực, cá, chả cá và một ít hẹ lá cắt khúc.
Chan nước lèo đang sôi nóng hổi ngập phần bún và nguyên liệu. Dọn bún mắm ăn kèm với đĩa rau sống tươi ngon, chén nước mắm me chua ngọt hoặc mắm me ớt cay nồng để tăng thêm hương vị. Khi ăn, vắt thêm một miếng chanh để hương vị thêm phần thanh thoát.
Bí quyết để nồi bún mắm ngải bún thơm ngon, không bị tanh
Để thành công với món bún mắm ngải bún, bạn cần lưu ý một vài bí quyết nhỏ. Thứ nhất, việc chọn mắm là yếu tố then chốt. Nên chọn loại mắm ngon, có nguồn gốc rõ ràng, màu sắc đẹp và mùi thơm đặc trưng. Sự kết hợp giữa mắm cá sặc và cá linh tạo ra hương vị cân bằng và hoàn hảo nhất.
Thứ hai, khâu phi thơm sả và ngải bún rất quan trọng. Phải phi cho đến khi các nguyên liệu thật vàng và dậy mùi thơm thì mới cho nước dùng vào. Bước này giúp khử hoàn toàn mùi tanh của mắm và tạo ra lớp hương nền vững chắc cho nồi nước lèo.
Cuối cùng, việc cân bằng gia vị đòi hỏi sự tinh tế. Nước lèo bún mắm phải có đủ vị mặn, ngọt, thơm nhưng không có vị nào quá lấn át. Hãy nêm nếm từ từ và điều chỉnh theo khẩu vị gia đình. Sử dụng đường phèn thay cho đường cát sẽ giúp nước lèo có vị ngọt thanh và trong hơn.
Những sai lầm thường gặp khi nấu bún mắm tại nhà
Nhiều người khi tự nấu bún mắm tại nhà thường mắc phải một số sai lầm khiến món ăn không được như ý. Sai lầm phổ biến nhất là không lược kỹ xương mắm, làm nước lèo bị đục và có vị chát. Hãy kiên nhẫn trong công đoạn này để có được phần nước cốt mắm tinh túy nhất.
Một sai lầm khác là cho tất cả nguyên liệu vào nấu cùng một lúc. Mỗi loại hải sản có thời gian chín khác nhau. Việc cho vào cùng lúc sẽ khiến tôm, mực bị dai và mất đi độ ngọt tự nhiên. Hãy cho các nguyên liệu vào theo thứ tự, ưu tiên những thứ lâu chín hơn.
Ngoài ra, việc sử dụng quá nhiều loại mắm hoặc nêm nếm quá tay cũng có thể làm hỏng nồi nước lèo. Bún mắm ngon là sự hòa quyện tinh tế, vì vậy hãy tuân thủ tỷ lệ nguyên liệu và nêm nếm một cách cẩn trọng.
Giá trị dinh dưỡng có trong một tô bún mắm
Bún mắm không chỉ là một món ăn ngon mà còn cung cấp nguồn dinh dưỡng khá cân bằng. Mắm cá là nguồn cung cấp protein và các axit amin thiết yếu. Hải sản như tôm, mực, cá cung cấp lượng lớn protein chất lượng cao, omega-3, vitamin và khoáng chất tốt cho tim mạch và não bộ.
Thịt heo quay cung cấp năng lượng và chất béo. Các loại rau sống ăn kèm là nguồn cung cấp dồi dào chất xơ, vitamin và các chất chống oxy hóa, giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, một tô bún mắm cung cấp một bữa ăn đầy đủ các nhóm chất cần thiết.
Câu hỏi thường gặp về cách nấu bún mắm ngải bún
Có thể thay thế ngải bún bằng gia vị khác không?
Ngải bún tạo ra hương vị đặc trưng cho món ăn này. Nếu không tìm được ngải bún, bạn có thể tăng lượng sả lên, tuy nhiên hương vị sẽ không thể hoàn toàn giống với phiên bản gốc. Riềng hoặc gừng cũng có thể được cân nhắc nhưng chúng có mùi khá nồng, cần sử dụng với liều lượng rất ít.
Làm sao để nước lèo bún mắm có màu đẹp?
Màu sắc của nước lèo phụ thuộc vào chất lượng mắm và việc bạn có phi thơm sả ớt với một ít dầu điều hay không. Thêm một chút dầu điều sẽ giúp nước lèo có màu đỏ cam hấp dẫn hơn mà không làm ảnh hưởng đến hương vị.
Bảo quản nước lèo bún mắm còn thừa như thế nào?
Nếu còn thừa nước lèo, bạn hãy vớt hết phần cái ra, để nước lèo nguội hoàn toàn rồi cho vào hộp kín, bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Nước lèo có thể giữ được hương vị tốt trong khoảng 1-2 ngày. Khi ăn chỉ cần đun sôi lại và thêm các nguyên liệu tươi mới.
Việc tự tay thực hiện và hoàn thành nồi bún mắm thơm lừng tại nhà chắc chắn sẽ là một trải nghiệm ẩm thực thú vị. Hy vọng với những chia sẻ chi tiết trên, bạn sẽ thành công trong việc nấu bún mắm ngải bún để chiêu đãi những người thân yêu. Đây không chỉ là một món ăn, mà còn là cách để bạn mang cả tinh hoa ẩm thực miền Tây về với gian bếp của mình. Chúc bạn thành công và có một bữa ăn thật ngon miệng.
