Món Ngon
Cách nấu cao sơn dương chi tiết, không hôi, chuẩn vị nhất
Cao sơn dương từ lâu đã được biết đến là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe xương khớp và bồi bổ cơ thể. Tuy nhiên, việc tự thực hiện cách nấu cao sơn dương tại nhà đòi hỏi sự kiên trì và kỹ thuật chính xác để thành phẩm đạt chất lượng cao nhất, không bị hôi và giữ trọn dưỡng chất. Bài viết này sẽ là cẩm nang toàn diện, hướng dẫn bạn từng bước chi tiết để có thể tự tay nấu thành công mẻ cao sơn dương bổ dưỡng cho gia đình.
Tóm tắt các bước chính để nấu cao sơn dương
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cháo Bằng Nồi Cơm Điện Panasonic Ngon Sánh Mịn?
- Sơ chế xương: Xương sơn dương sau khi mua về cần được làm sạch kỹ lưỡng, cạo hết thịt và tủy. Sau đó, ngâm trong nước muối loãng hoặc nước vo gạo, rồi chần qua nước sôi cùng gừng, sả để loại bỏ hoàn toàn mùi hôi đặc trưng.
- Ninh xương lần 1: Cho toàn bộ xương đã sơ chế vào một nồi lớn, đổ ngập nước và tiến hành ninh liên tục trong khoảng 24 giờ ở lửa nhỏ. Mục đích của lần ninh này là để xương mềm ra và bắt đầu tiết ra các dưỡng chất.
- Ninh xương lần 2 và 3: Sau 24 giờ, chắt lấy toàn bộ nước dùng lần 1. Tiếp tục thêm nước mới vào nồi xương và ninh tiếp trong 24 giờ nữa để lấy nước dùng lần 2. Lặp lại quy trình này thêm một lần nữa để có được nước dùng lần 3. Việc ninh nhiều lần đảm bảo chiết xuất được tối đa lượng collagen và khoáng chất trong xương.
- Cô đặc cao: Trộn chung nước dùng của cả 3 lần ninh, sau đó lọc qua vải mịn để loại bỏ cặn. Bắt đầu quá trình cô đặc cao bằng cách đun hỗn hợp nước dùng trên lửa nhỏ, khuấy đều liên tục cho đến khi nước bay hơi và dung dịch sánh lại, có màu cánh gián và độ đặc quánh mong muốn.
- Hoàn thành và bảo quản: Khi cao đã đạt chuẩn, nhanh tay đổ vào khuôn đã chuẩn bị sẵn. Để nguội hoàn toàn ở nhiệt độ phòng cho cao đông lại, sau đó cắt thành từng miếng nhỏ và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh để dùng dần.
Cao sơn dương là gì? Tác dụng tuyệt vời với sức khỏe
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cháo Giải Cảm Cho Bà Bầu An Toàn, Dễ Làm Tại Nhà?
Cao sơn dương, hay còn gọi là cao xương dê, là một sản phẩm được cô đặc từ xương của con dê núi (sơn dương). Đây là một quá trình chiết xuất công phu, đòi hỏi thời gian và sự tỉ mỉ để lấy được những tinh chất quý giá nhất từ tủy và xương. Trong Đông y, xương sơn dương được xem là có vị ngọt, tính ấm, có công dụng mạnh gân cốt, bổ can thận, ích tinh huyết và hỗ trợ điều trị các chứng bệnh liên quan đến suy nhược cơ thể.
Thành phần chính trong cao sơn dương là keratin, gelatin, các axit amin, canxi, phốt pho và nhiều khoáng chất vi lượng khác. Theo các tài liệu y học cổ truyền, việc sử dụng cao sơn dương đúng cách có thể mang lại nhiều lợi ích đáng kể. Nó giúp bồi bổ cho những người có thể trạng yếu, người mới ốm dậy, phụ nữ sau sinh. Đặc biệt, với hàm lượng canxi và collagen dồi dào, cao sơn dương là liệu pháp hỗ trợ tuyệt vời cho người già, người bị loãng xương, thoái hóa khớp, đau lưng, mỏi gối.
Bên cạnh đó, cao sơn dương còn được cho là có khả năng cải thiện chức năng sinh lý ở cả nam và nữ nhờ tác dụng bổ thận, tráng dương. Nó giúp tăng cường sinh lực, giảm mệt mỏi, giúp cơ thể dẻo dai và khỏe mạnh hơn. Chính vì những công dụng này mà việc tìm hiểu cách nấu cao sơn dương tại nhà ngày càng được nhiều người quan tâm.
Chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ để nấu cao sơn dương
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cháo Hải Sâm Khô Ngon Bổ Dưỡng Đúng Điệu
Để đảm bảo chất lượng thành phẩm, khâu chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ là vô cùng quan trọng. Một sự chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp quá trình nấu diễn ra suôn sẻ và hiệu quả hơn.
Về nguyên liệu:
- Xương sơn dương: Khoảng 5-7kg xương. Nên chọn xương ống, xương sống hoặc xương sườn từ những con dê núi khỏe mạnh, được chăn thả tự nhiên. Xương tươi, không có mùi lạ sẽ cho ra chất lượng cao tốt nhất.
- Gừng tươi: Khoảng 300g, cạo vỏ và đập dập.
- Sả: Khoảng 5-7 cây, đập dập.
- Muối hạt: Khoảng 200g.
- Rượu trắng: Khoảng 200ml (loại rượu trên 40 độ).
- Thảo dược (tùy chọn): Một số người thích thêm các loại thảo dược như đỗ trọng, kỷ tử, đương quy để tăng thêm công dụng bồi bổ. Tuy nhiên, nếu lần đầu thực hiện, bạn có thể chỉ cần nấu cao nguyên chất.
Về dụng cụ:
- Nồi lớn: Cần một chiếc nồi có dung tích đủ lớn để chứa toàn bộ xương và nước, tốt nhất là nồi inox dày hoặc nồi gang giữ nhiệt tốt.
- Dao lớn, thớt chắc chắn: Dùng để chặt xương và sơ chế.
- Rổ, chậu lớn: Dùng để rửa và ngâm xương.
- Vải lọc hoặc rây lọc mắt nhỏ: Dùng để lọc nước dùng, loại bỏ cặn xương.
- Đũa dài hoặc muôi lớn: Dùng để khuấy cao trong quá trình cô đặc.
- Khuôn đựng cao: Có thể dùng khay inox, khay nhựa thực phẩm hoặc hộp thủy tinh.
Hướng dẫn chi tiết cách nấu cao sơn dương
Quy trình nấu cao sơn dương khá dài và đòi hỏi sự kiên nhẫn. Hãy tuân thủ nghiêm ngặt các bước dưới đây để đảm bảo thành công.
Bước 1: Sơ chế xương sơn dương khử mùi hôi triệt để
Đây là bước quan trọng nhất quyết định cao của bạn có bị hôi hay không. Mùi hôi đặc trưng của dê nếu không được xử lý kỹ sẽ ám vào thành phẩm, gây khó chịu khi sử dụng. Đầu tiên, dùng dao lọc sạch toàn bộ thịt, gân, mỡ còn sót lại trên xương. Sau đó, chặt xương thành các khúc vừa phải, khoảng 5-7cm, để quá trình ninh chiết xuất dưỡng chất được tốt hơn.
Tiếp theo, ngâm toàn bộ xương trong nước muối loãng hoặc nước vo gạo đậm đặc trong khoảng 3-4 giờ. Quá trình này giúp loại bỏ máu thừa và làm giảm bớt mùi hôi. Sau khi ngâm, vớt xương ra và rửa lại thật kỹ dưới vòi nước sạch nhiều lần.
Công đoạn quan trọng nhất là chần xương. Đun sôi một nồi nước lớn, cho vào đó gừng và sả đã đập dập cùng một ít rượu trắng. Khi nước sôi bùng, cho toàn bộ xương vào chần trong khoảng 5-10 phút. Bạn sẽ thấy bọt bẩn và váng nổi lên rất nhiều. Vớt hết bọt bẩn, sau đó vớt xương ra và ngay lập tức rửa lại bằng nước lạnh. Thao tác này giúp “khóa” lại mùi hôi và làm cho xương sạch hoàn toàn.
Bước 2: Kỹ thuật ninh xương lần đầu
Sau khi xương đã được sơ chế kỹ càng, cho tất cả vào nồi lớn đã chuẩn bị. Đổ nước sạch vào nồi sao cho ngập hoàn toàn bề mặt xương, lượng nước nên cao hơn xương khoảng 10-15cm. Bắt đầu đun với lửa lớn cho đến khi nồi nước sôi, sau đó hạ nhỏ lửa xuống mức thấp nhất, chỉ để nước sôi liu riu.
Quá trình ninh lần đầu tiên này cần kéo dài liên tục trong 24 giờ. Trong suốt thời gian này, bạn cần chú ý hớt bọt thường xuyên để nước dùng được trong. Đồng thời, kiểm tra mực nước trong nồi, nếu nước cạn thì châm thêm nước sôi để đảm bảo xương luôn ngập trong nước. Tuyệt đối không dùng nước lạnh để châm vào, vì sẽ làm xương bị “sốc nhiệt”, khó tiết ra chất dinh dưỡng.
Bước 3: Lặp lại quy trình ninh xương
Sau 24 giờ ninh liên tục, bạn hãy tắt bếp và cẩn thận chắt toàn bộ phần nước dùng lần 1 ra một chiếc nồi sạch khác. Đây là phần nước cốt chứa nhiều dưỡng chất nhất.
Tiếp tục lặp lại quy trình như lần đầu. Đổ nước sôi mới vào nồi xương, tiếp tục ninh ở lửa nhỏ trong 24 giờ nữa. Quá trình này giúp chiết xuất triệt để những dưỡng chất còn sót lại sâu bên trong tủy xương. Sau 24 giờ, bạn chắt lấy nước dùng lần 2 và để riêng.
Để đảm bảo không lãng phí, bạn nên thực hiện thêm lần ninh thứ 3. Quy trình tương tự như hai lần trước, cũng ninh trong 24 giờ. Lượng dưỡng chất trong nước dùng lần 3 sẽ ít hơn, nhưng nó vẫn góp phần quan trọng vào chất lượng tổng thể của mẻ cao.
Bước 4: Giai đoạn cô đặc thành cao
Đây là giai đoạn đòi hỏi sự tập trung và kiên nhẫn cao độ. Đầu tiên, bạn trộn chung nước dùng của cả 3 lần ninh vào một chiếc nồi lớn. Sau đó, dùng vải lọc sạch hoặc rây mắt rất nhỏ để lọc lại toàn bộ hỗn hợp, loại bỏ hết những mảnh xương vụn và cặn bẩn còn sót lại.
Đặt nồi nước dùng đã lọc lên bếp và bắt đầu quá trình cô đặc. Ban đầu, bạn có thể để lửa ở mức vừa phải để nước bay hơi nhanh hơn. Tuy nhiên, khi dung dịch bắt đầu sánh lại, bạn phải hạ lửa xuống mức nhỏ nhất và khuấy liên tục, đều tay. Việc khuấy đều giúp cao không bị bén đáy nồi và cháy khét, điều này sẽ làm hỏng cả mẻ cao.
Quá trình cô đặc có thể mất vài giờ, tùy thuộc vào lượng nước dùng ban đầu. Bạn sẽ thấy dung dịch chuyển dần từ màu trắng đục sang màu vàng nhạt, rồi ngả sang màu cánh gián đậm. Khi thấy cao đã sệt lại, nặng tay khi khuấy và có độ dẻo quánh, nhấc đũa lên thấy cao chảy xuống thành dòng đặc, không bị đứt đoạn là đã đạt yêu cầu. Đây là lúc cần thực hiện cách nấu cao sơn dương một cách cẩn thận nhất.
Bước 5: Đổ khuôn và bảo quản cao sơn dương
Khi cao đã đạt độ đặc mong muốn, hãy nhanh chóng tắt bếp. Chuẩn bị sẵn khuôn đã được lót giấy nến hoặc thoa một lớp dầu ăn mỏng để chống dính. Nhanh tay đổ toàn bộ cao nóng vào khuôn, dàn đều bề mặt.
Để khuôn cao ở nơi khô ráo, thoáng mát cho đến khi nguội hoàn toàn và đông cứng lại. Quá trình này có thể mất khoảng 10-12 tiếng. Tuyệt đối không cho cao vào tủ lạnh khi còn nóng vì sẽ làm cao bị “lại nước” và khó bảo quản. Khi cao đã đông cứng hoàn toàn, bạn có thể dùng dao cắt thành từng miếng nhỏ vừa ăn. Gói từng miếng cao trong giấy nến hoặc màng bọc thực phẩm, cho vào hộp kín và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Cao sơn dương tự nấu có thể bảo quản được từ 6 tháng đến 1 năm nếu được giữ đúng cách.
Những lưu ý quan trọng để mẻ cao thành công mỹ mãn
Để quá trình nấu cao đạt kết quả tốt nhất, bạn cần ghi nhớ một vài bí quyết và lưu ý quan trọng sau đây.
Về việc chọn xương
Chất lượng xương quyết định đến 70% sự thành công của mẻ cao. Hãy tìm mua xương ở những nguồn uy tín, đảm bảo là xương dê núi thật. Xương dê nuôi công nghiệp thường không có nhiều dưỡng chất và mùi vị cũng không thơm ngon bằng. Nên chọn cả xương ống để lấy tủy và xương sườn, xương sống để lấy collagen.
Về nhiệt độ và thời gian
Kiên nhẫn là chìa khóa của cách nấu cao sơn dương. Toàn bộ quá trình ninh phải được duy trì ở nhiệt độ thấp, sôi liu riu. Ninh ở lửa quá lớn sẽ làm nước dùng bị đục và mất đi nhiều dưỡng chất. Tổng thời gian ninh ít nhất phải là 72 giờ (3 ngày 3 đêm) mới có thể chiết xuất hết tinh túy trong xương.
Về các loại thảo dược đi kèm
Nếu bạn muốn tăng thêm công dụng cho cao, có thể thêm một số loại thảo dược vào ninh cùng ở lần nước thứ 2 hoặc thứ 3. Các loại thảo dược như đỗ trọng, ba kích, cẩu tích thường được dùng để tăng cường tác dụng bổ thận, mạnh gân cốt. Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến của người có chuyên môn về liều lượng để tránh làm ảnh hưởng đến mùi vị và tác dụng của cao.
Cách sử dụng cao sơn dương hiệu quả và đúng cách
Sau khi đã có thành phẩm, việc sử dụng đúng cách sẽ giúp phát huy tối đa công dụng của cao. Mỗi ngày, bạn có thể dùng khoảng 5-10g cao. Có nhiều cách để sử dụng:
- Ăn trực tiếp: Cắt một miếng cao nhỏ và ăn trực tiếp. Cao có vị ngọt nhẹ, thơm mùi xương đặc trưng.
- Hấp cách thủy: Cho miếng cao vào một chiếc bát nhỏ, thêm một chút mật ong và vài lát gừng, sau đó đem hấp cách thủy cho cao tan chảy ra rồi uống khi còn ấm.
- Pha với nước ấm: Hòa tan một miếng cao vào ly nước ấm và uống.
- Ngâm rượu: Cho cao đã cắt nhỏ vào bình thủy tinh, đổ rượu trắng ngon vào ngâm trong khoảng 1 tháng là có thể dùng được. Mỗi ngày uống 1-2 ly nhỏ.
Thời điểm tốt nhất để dùng cao là vào buổi sáng trước khi ăn hoặc buổi tối trước khi đi ngủ. Nên kiên trì sử dụng đều đặn hàng ngày để cảm nhận được hiệu quả rõ rệt. Đừng quên truy cập cholaithieu.com để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức ẩm thực và sức khỏe bổ ích khác.
Câu hỏi thường gặp về cách nấu cao sơn dương (FAQ)
Nấu cao sơn dương có thể dùng nồi áp suất không?
Không nên. Nồi áp suất tuy rút ngắn thời gian làm mềm xương nhưng nhiệt độ và áp suất cao sẽ làm biến đổi một số chất dinh dưỡng và khiến nước dùng bị đục, ảnh hưởng đến chất lượng cao thành phẩm. Phương pháp ninh chậm ở lửa nhỏ truyền thống vẫn là tốt nhất.
Tại sao cao nấu xong không đông được?
Cao không đông có thể do hai nguyên nhân chính. Một là thời gian cô đặc chưa đủ, cao còn quá lỏng. Hai là tỷ lệ xương và nước chưa hợp lý, hoặc xương không đủ chất lượng (ít collagen). Bạn cần kiên nhẫn cô đặc thêm cho đến khi cao đạt độ quánh cần thiết.
Phụ nữ mang thai có dùng được cao sơn dương không?
Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào, kể cả cao sơn dương. Mặc dù lành tính nhưng cơ địa mỗi người mỗi khác, cần có sự tư vấn chuyên môn để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
Làm thế nào để phân biệt cao sơn dương thật và giả?
Cao sơn dương thật có màu cánh gián đậm, trong và đồng nhất, có mùi thơm ngậy đặc trưng của xương. Khi bẻ, miếng cao giòn, mặt cắt mịn. Cao giả thường có màu sắc không đều, có thể lẫn tạp chất, mùi hắc hoặc mùi thuốc bắc nồng nặc để át mùi khác.
Việc thực hiện cách nấu cao sơn dương tại nhà tuy vất vả nhưng lại mang đến một sản phẩm chất lượng, an toàn và đầy ý nghĩa cho sức khỏe của những người thân yêu. Bằng việc tuân thủ các bước hướng dẫn chi tiết và những lưu ý quan trọng trong bài viết, bạn hoàn toàn có thể tự tin tạo ra một mẻ cao sơn dương chuẩn vị, bổ dưỡng. Chúc bạn thành công với công thức này và mang lại món quà sức khỏe quý giá cho gia đình mình.
