Lễ cúng đầy tháng là một nghi thức quan trọng, đánh dấu cột mốc phát triển đầu tiên của bé. Trong mâm cúng tươm tất, xôi chè là lễ vật không thể thiếu. Nhiều gia đình băn khoăn về cách nấu xôi chè cúng đầy tháng sao cho vừa ngon miệng, đẹp mắt, lại vừa trọn vẹn ý nghĩa tâm linh. Bài viết này sẽ là cẩm nang chi tiết, hướng dẫn bạn từ khâu chọn nguyên liệu đến từng bước thực hiện xôi gấc và chè trôi nước, giúp bạn tự tay chuẩn bị một mâm cúng thật ý nghĩa và ấm cúng cho bé yêu.
Tóm tắt các bước nấu xôi chè cúng đầy tháng
- Sơ chế nguyên liệu: Gạo nếp và đậu xanh được ngâm trước để nở mềm. Gấc được bổ đôi, lấy phần thịt đỏ và ướp với một chút rượu trắng để lên màu đẹp. Bột nếp được chuẩn bị để nhào vỏ bánh chè.
- Nấu xôi gấc: Trộn đều gạo nếp đã ngâm với thịt gấc và một ít muối. Đem hỗn hợp đi hấp lần đầu khoảng 30 phút. Sau đó, rưới đều nước cốt dừa lên xôi và hấp thêm lần nữa cho đến khi xôi chín dẻo, thơm ngậy.
- Nấu chè trôi nước: Đậu xanh được nấu chín, tán nhuyễn và sên với đường, dừa nạo để làm nhân. Bột nếp được nhào mịn, chia nhỏ, bọc kín nhân đậu xanh rồi vo tròn. Luộc các viên chè trong nước sôi đến khi nổi lên thì vớt ra.
- Hoàn thành: Nấu một nồi nước đường gừng cho thơm, sau đó cho các viên chè đã luộc vào đun nhỏ lửa. Thắng nước cốt dừa riêng để ăn kèm. Cuối cùng, trình bày xôi và chè ra đĩa, mâm cúng một cách trang trọng.
Ý nghĩa của xôi chè trong mâm cúng đầy tháng
Trong văn hóa tâm linh của người Việt, mâm cúng đầy tháng không chỉ là lời tạ ơn đến các Bà Mụ, Đức Ông đã nặn ra hình hài và che chở cho đứa trẻ, mà còn là dịp để trình báo với ông bà tổ tiên về một thành viên mới trong gia đình. Mỗi lễ vật đều mang một ý nghĩa riêng, và xôi chè đóng một vai trò vô cùng đặc biệt.
Xôi gấc với màu đỏ son rực rỡ tượng trưng cho sự may mắn, đủ đầy và niềm vui. Màu đỏ tự nhiên của quả gấc được tin rằng sẽ mang lại một tương lai son sắt, vận mệnh tốt đẹp cho bé. Hạt nếp dẻo thơm, kết dính vào nhau thể hiện sự gắn kết bền chặt của tình cảm gia đình.
Bên cạnh đó, chè trôi nước với những viên bánh trắng ngần, tròn trịa mang ý nghĩa về sự viên mãn, tròn đầy, mong cho cuộc sống của bé sau này sẽ luôn suôn sẻ, hạnh phúc. Vị ngọt thanh của chè là lời cầu chúc cho bé có một cuộc đời ngọt ngào, êm ấm. Việc chuẩn bị tươm tất hai món lễ vật này thể hiện tấm lòng thành kính và những ước mong tốt đẹp nhất của cha mẹ dành cho con cái.
Hướng dẫn chi tiết cách nấu xôi gấc cúng đầy tháng
Xôi gấc không chỉ đẹp mắt mà còn thơm ngon, bổ dưỡng. Để có một đĩa xôi gấc cúng đầy tháng hoàn hảo, bạn cần chú trọng ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu và tuân thủ đúng các bước trong công thức dưới đây.
Chuẩn bị nguyên liệu cho món xôi gấc
Việc lựa chọn nguyên liệu tươi ngon là yếu tố quyết định đến 70% sự thành công của món ăn. Bạn cần chuẩn bị:
- Gạo nếp: 2kg (Nên chọn gạo nếp cái hoa vàng hoặc nếp nương. Hạt gạo phải đều, căng bóng, có màu trắng đục và hương thơm nhẹ đặc trưng).
- Gấc chín: 1 quả lớn (Chọn quả gấc có vỏ màu đỏ cam tươi, gai nở đều, cầm chắc tay. Đây là dấu hiệu gấc đã chín già, ruột sẽ có màu đỏ đậm và nhiều thịt).
- Dừa tươi: 1 trái (Chọn dừa không quá già cũng không quá non để có nước cốt dừa béo ngậy và cùi dừa giòn ngọt).
- Gia vị: Rượu trắng (khoảng 3 thìa cà phê), đường, muối, dầu ăn.
Các bước thực hiện xôi gấc dẻo thơm
Quá trình nấu xôi gấc đòi hỏi sự tỉ mỉ trong từng công đoạn. Việc sơ chế đúng cách sẽ giúp xôi lên màu đẹp tự nhiên và chín đều.

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Xôi Dừa Ngon Dẻo Thơm Không Bị Khô Cứng
Bước 1: Sơ chế gạo nếp và gấc
Đầu tiên, bạn vo sạch gạo nếp và ngâm trong nước lạnh từ 6-8 tiếng, hoặc có thể ngâm qua đêm. Việc ngâm gạo đủ thời gian giúp hạt nếp ngậm no nước, khi hấp sẽ nhanh chín, mềm dẻo và không bị sượng. Sau khi ngâm, bạn vớt gạo ra, xả lại với nước sạch và để cho thật ráo.
Với quả gấc, bạn bổ đôi và dùng thìa nạo lấy toàn bộ phần ruột đỏ và hạt. Cho phần ruột gấc vào một tô lớn, thêm vào 3 thìa cà phê rượu trắng và 1/2 thìa cà phê muối. Dùng tay bóp nhẹ nhàng để thịt gấc quyện đều với rượu và muối. Rượu trắng không chỉ giúp màu gấc trở nên đỏ tươi hơn mà còn có tác dụng khử mùi ngái tự nhiên của gấc.
Bước 2: Chuẩn bị nước cốt dừa
Dừa tươi sau khi mua về, bạn lấy nước để riêng. Phần cùi dừa chia làm hai. Một nửa bạn dùng dao bào thành sợi dài để trang trí và ăn kèm với xôi sau khi chín. Nửa còn lại, bạn cắt nhỏ, cho vào máy xay sinh tố cùng một ít nước ấm rồi xay nhuyễn. Lọc hỗn hợp qua rây hoặc khăn xô để thu được khoảng 100ml nước cốt dừa đậm đặc. Thêm vào chén nước cốt dừa này 3 thìa dầu ăn và một chút muối, khuấy đều. Dầu ăn sẽ giúp hạt xôi bóng bẩy và không bị dính vào nhau.
Bước 3: Trộn và hấp xôi (Đồ xôi)

Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Dồi Heo Ngon Tại Nhà Không Bị Vỡ?
Đây là công đoạn quan trọng nhất trong cách nấu xôi gấc. Bạn cho gạo nếp đã ráo nước vào một chiếc thau lớn, sau đó cho phần thịt gấc đã ướp vào. Dùng tay trộn thật đều để thịt gấc bám đều vào từng hạt nếp, tạo thành một màu đỏ cam đẹp mắt.
Chuẩn bị một xửng hấp, lót một lớp vải mỏng dưới đáy để chống dính. Cho hỗn hợp gạo nếp và gấc vào xửng, dàn đều nhưng không nén chặt để hơi nước có thể lưu thông tốt, giúp xôi chín đều. Dùng đũa chọc vài lỗ trên bề mặt gạo để tạo đường thoát hơi.
Đặt xửng lên bếp, đun sôi nước rồi hấp ở lửa vừa trong khoảng 30 phút. Trong quá trình hấp, bạn nên dùng một chiếc khăn sạch bọc quanh nắp nồi để ngăn hơi nước đọng lại và nhỏ xuống làm xôi bị nhão.
Sau 30 phút, mở nắp, dùng đũa xới nhẹ cho xôi tơi ra. Rưới đều một nửa hỗn hợp nước cốt dừa và dầu ăn đã chuẩn bị lên bề mặt xôi. Đậy nắp lại và hấp tiếp thêm khoảng 20-30 phút nữa. Khi xôi gần chín, bạn rưới nốt phần nước cốt dừa còn lại vào, xới đều một lần nữa và hấp thêm 10 phút. Hấp đến khi hạt xôi chín mềm, dẻo thơm và căng bóng là đạt yêu cầu.
Bước 4: Hoàn thành và đóng khuôn

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Xôi Nước Cốt Dừa Bằng Chõ Dẻo Thơm, Không Bị Nhão
Xôi sau khi chín, bạn có thể cho thêm đường tùy theo khẩu vị của gia đình. Lưu ý, chỉ nên cho đường vào khi xôi đã nguội bớt, nếu không xôi sẽ dễ bị chảy nước.
Để trình bày mâm cúng cho đẹp mắt, bạn có thể sử dụng khuôn đóng xôi. Thoa một lớp dầu ăn mỏng vào lòng khuôn để chống dính, sau đó cho xôi vào và nén chặt tay. Nhẹ nhàng úp ngược khuôn ra đĩa là bạn đã có một đĩa xôi gấc cúng đầy tháng vừa ngon miệng vừa trang trọng.
Hướng dẫn chi tiết cách nấu chè trôi nước cúng đầy tháng
Chè trôi nước là món không thể thiếu trong cách nấu xôi chè cúng đầy tháng. Món chè với vỏ bánh dẻo dai, nhân đậu xanh bùi ngọt, quyện cùng nước đường gừng ấm nồng và nước cốt dừa béo ngậy chắc chắn sẽ làm mâm cúng thêm trọn vẹn.
Chuẩn bị nguyên liệu cho món chè trôi nước

- Bột nếp: 250g (Chọn loại bột nếp mịn để vỏ bánh được dẻo ngon)
- Đậu xanh không vỏ: 150g
- Nước cốt dừa: 300ml
- Dừa nạo sợi: 50g
- Gia vị: Đường nâu (hoặc đường thốt nốt), gừng tươi, muối, hành phi, bột năng, mè rang.
Các bước thực hiện chè trôi nước ngọt thanh
Bước 1: Sên nhân đậu xanh
Đậu xanh vo sạch, ngâm nước ấm khoảng 2-3 tiếng cho nở mềm. Sau đó, cho đậu vào nồi cùng lượng nước sâm sấp và một chút muối, nấu đến khi đậu chín nhừ.
Khi đậu còn nóng, bạn dùng muỗng tán nhuyễn hoặc cho vào máy xay sinh tố xay mịn. Cho phần đậu đã xay vào chảo chống dính, thêm khoảng 2 muỗng đường, dừa nạo sợi và một muỗng hành phi. Sên hỗn hợp ở lửa nhỏ, đảo đều tay liên tục cho đến khi nhân quyện thành một khối dẻo, khô ráo và không dính chảo. Để nhân nguội hoàn toàn rồi vo thành những viên tròn nhỏ đều nhau.
Bước 2: Nhào bột và bọc bánh
Cho bột nếp vào một tô lớn, tạo một khoảng trống ở giữa. Đun nước ấm khoảng 50-60 độ C rồi đổ từ từ vào giữa tô bột, dùng đũa khuấy đều. Khi bột bắt đầu kết dính, bạn dùng tay nhào cho đến khi bột tạo thành một khối dẻo mịn, đàn hồi và không dính tay là được.
Lấy một lượng bột vừa đủ, vo tròn rồi ấn dẹt. Đặt viên nhân đậu xanh vào giữa, túm mép bột lại và vo tròn sao cho vỏ bánh bọc kín nhân. Lần lượt làm cho đến khi hết bột và nhân.
Bước 3: Luộc bánh trôi

Chuẩn bị một nồi nước sôi lớn. Thả nhẹ nhàng từng viên bánh trôi vào luộc. Khi bánh chín, chúng sẽ nổi lên trên mặt nước. Bạn tiếp tục đun thêm khoảng 1-2 phút nữa rồi vớt bánh ra, thả ngay vào một tô nước lạnh đã chuẩn bị sẵn. Bước này giúp bánh không bị dính vào nhau và giữ được độ dẻo dai.
Bước 4: Nấu nước đường gừng và hoàn thành
Gừng tươi cạo vỏ, rửa sạch và đập dập hoặc thái lát mỏng. Cho khoảng 400ml nước vào nồi cùng với đường nâu và gừng. Đun sôi cho đường tan hết, nếm lại độ ngọt cho vừa khẩu vị. Sau đó, vớt các viên bánh trôi từ tô nước lạnh cho vào nồi nước đường, đun ở lửa nhỏ thêm vài phút để bánh ngấm vị ngọt và hương thơm của gừng.

Để làm nước cốt dừa ăn kèm, bạn cho 300ml nước cốt dừa vào nồi, hòa tan với một thìa nhỏ bột năng và một chút muối. Đặt lên bếp đun ở lửa nhỏ, vừa đun vừa khuấy đều tay cho đến khi hỗn hợp sánh lại thì tắt bếp.
Khi ăn, bạn múc chè trôi nước ra bát, rưới thêm nước cốt dừa béo ngậy, rắc một ít mè rang và dừa nạo sợi lên trên để tăng thêm hương vị.
Bí quyết để nấu xôi chè cúng đầy tháng thành công
Để đảm bảo mâm cúng thật trọn vẹn, bạn có thể tham khảo thêm một vài bí quyết nhỏ từ những người có kinh nghiệm.
Mẹo chọn nguyên liệu tươi ngon
- Gạo nếp: Nên mua gạo ở những cửa hàng uy tín, tránh gạo bị mốc hoặc có mùi lạ.
- Đậu xanh: Chọn loại đậu xanh cà vỏ, hạt mẩy, màu vàng tươi.
- Gừng: Chọn củ gừng ta nhỏ, có nhiều nhánh, vỏ mỏng và thơm nồng. Gừng non sẽ cho vị cay nhẹ và thơm hơn.
Những lỗi thường gặp và cách khắc phục
- Xôi bị khô hoặc sượng: Nguyên nhân có thể do ngâm gạo chưa đủ thời gian hoặc hấp với lửa quá lớn. Bạn có thể chữa cháy bằng cách vẩy thêm một chút nước ấm hoặc nước cốt dừa vào xôi, xới đều và hấp thêm 10-15 phút.
- Xôi bị nhão: Do cho quá nhiều nước khi hấp hoặc không lau nước đọng trên nắp nồi. Hãy mở nắp, xới tơi xôi và hong trước quạt một lúc để xôi ráo bớt.
- Vỏ bánh trôi bị cứng hoặc nứt: Do nhào bột với nước lạnh hoặc bột quá khô. Luôn dùng nước ấm để nhào bột và nếu bột khô, hãy thêm từ từ từng chút nước một cho đến khi đạt độ dẻo mong muốn.
Cách bảo quản xôi chè sau khi cúng
Sau khi làm lễ xong, xôi chè nếu không dùng hết có thể bảo quản trong hộp kín và đặt trong ngăn mát tủ lạnh. Khi ăn, bạn chỉ cần hấp lại xôi và hâm nóng chè là có thể dùng được. Tuy nhiên, nên sử dụng trong vòng 1-2 ngày để đảm bảo hương vị thơm ngon nhất. Các hướng dẫn nấu ăn chi tiết khác bạn có thể tham khảo thêm tại cholaithieu.com.
Việc tự tay thực hiện cách nấu xôi chè cúng đầy tháng không chỉ giúp bạn tiết kiệm chi phí mà quan trọng hơn cả là gửi gắm trọn vẹn tình yêu thương và những lời cầu chúc tốt đẹp nhất đến bé yêu trong ngày lễ trọng đại đầu đời. Chúc bạn và gia đình có một lễ cúng đầy tháng thật ấm cúng, trọn vẹn và ý nghĩa.
