Cách nấu xôi gấc bằng xửng dẻo thơm, lên màu đẹp

Xôi gấc, với sắc đỏ cam rực rỡ và hương vị dẻo thơm đặc trưng, là một món ăn không thể thiếu trong các mâm cỗ ngày Tết, lễ lạt hay những dịp quan trọng của người Việt. Món xôi này không chỉ ngon miệng mà còn mang ý nghĩa may mắn, sung túc. Mặc dù có nhiều cách để nấu xôi, nhưng cách nấu xôi gấc bằng xửng hấp truyền thống vẫn luôn được ưa chuộng nhất vì giúp hạt xôi chín đều, ráo nước và giữ được độ dẻo hoàn hảo. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn chi tiết từng bước để có được một đĩa xôi gấc thơm ngon, chuẩn vị ngay tại nhà.

Các bước chính nấu xôi gấc bằng xửng

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Canh Rau Giá Đỗ Thanh Mát Giải Nhiệt Cho Gia Đình

1. Sơ chế nguyên liệu: Vo sạch gạo nếp và ngâm trong nước từ 6-8 tiếng. Bổ quả gấc, lấy phần thịt gấc và hạt, loại bỏ phần cùi trắng.
2. Trộn gạo và gấc: Sau khi ngâm, vớt gạo ra để ráo nước. Trộn đều gạo với một chút muối, sau đó cho thịt gấc vào bóp kỹ để màu gấc quyện đều vào từng hạt gạo. Thêm một ít dầu ăn để xôi bóng đẹp.
3. Hấp xôi lần 1: Chuẩn bị xửng hấp, lót lá chuối hoặc vải mùng. Cho gạo đã trộn vào xửng, dàn đều và tạo vài lỗ nhỏ trên bề mặt để hơi nước thoát lên. Hấp trong khoảng 20-25 phút cho đến khi xôi chín tới.
4. Hấp xôi lần 2: Mở nắp, xới đều xôi. Rưới nước cốt dừa và rắc đường (nếu thích ăn ngọt) lên bề mặt, trộn nhẹ nhàng. Đậy nắp và hấp thêm khoảng 10-15 phút nữa cho xôi ngấm đều gia vị và chín mềm hoàn toàn.
5. Hoàn thành: Tắt bếp, để xôi trong nồi thêm 5 phút rồi mới lấy ra. Dùng khuôn để đóng xôi hoặc bày ra đĩa và thưởng thức.

Xôi gấc – Sắc đỏ may mắn trong mâm cỗ Việt

Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp Cách Nấu Những Món Ăn Đơn Giản Tại Nhà

Trong văn hóa ẩm thực Việt Nam, mỗi món ăn không chỉ đơn thuần là để thưởng thức mà còn chứa đựng những giá trị tinh thần sâu sắc. Xôi gấc chính là một minh chứng tiêu biểu. Màu đỏ tự nhiên của quả gấc không chỉ bắt mắt mà theo quan niệm dân gian, nó còn tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc và hỷ sự. Chính vì vậy, xôi gấc thường xuất hiện trong những dịp quan trọng nhất của một gia đình: từ mâm cỗ cúng gia tiên ngày Tết, lễ ăn hỏi, đám cưới cho đến những bữa tiệc thôi nôi, mừng thọ.

Sự hiện diện của đĩa xôi gấc trên mâm cỗ như một lời chúc phúc, một mong ước về sự khởi đầu tốt đẹp, một tương lai tươi sáng và viên mãn. Hương thơm của nếp mới quyện với vị bùi béo đặc trưng của gấc tạo nên một hương vị truyền thống khó quên, gợi nhớ về không khí sum vầy, ấm cúng của gia đình. Việc tự tay thực hiện cách nấu xôi gấc bằng xửng cũng là một cách để thể hiện sự thành kính với tổ tiên và tình yêu thương dành cho những người thân yêu.

Hơn nữa, quả gấc còn được xem là một “siêu thực phẩm” từ thiên nhiên. Theo các nghiên cứu từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam, gấc chứa hàm lượng Lycopene và Beta-carotene (tiền vitamin A) vượt trội so với cà chua và cà rốt. Những chất chống oxy hóa mạnh mẽ này không chỉ tạo nên màu đỏ đặc trưng mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe như tốt cho mắt, đẹp da và tăng cường hệ miễn dịch. Vì vậy, món xôi gấc không chỉ đẹp về hình thức, hay về ý nghĩa mà còn rất giàu giá trị dinh dưỡng.

Chuẩn bị nguyên liệu – Bí quyết xôi ngon từ gốc

Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Dạ Dày Hấp Tiêu Xanh Thơm Ngon Tại Nhà

Để có một mẻ xôi gấc ngon đúng điệu, khâu lựa chọn và chuẩn bị nguyên liệu đóng vai trò quyết định. Một chút tỉ mỉ ở bước này sẽ tạo ra sự khác biệt lớn cho thành phẩm cuối cùng.

Gạo nếp

Gạo nếp là linh hồn của món xôi. Bạn nên chọn loại nếp cái hoa vàng hoặc nếp nương hạt tròn, mẩy, đều nhau và có màu trắng đục. Khi ngửi sẽ có mùi thơm nhẹ tự nhiên của lúa mới. Loại gạo này khi nấu lên sẽ cho ra hạt xôi rất dẻo, căng bóng và thơm ngon mà không bị nát.

Tránh chọn những loại gạo có hạt bị gãy nhiều, màu quá trắng hoặc có mùi lạ, vì đó có thể là gạo đã để lâu hoặc đã qua xử lý hóa chất. Gạo ngon sẽ giúp món xôi gấc dẻo thơm và hấp dẫn hơn rất nhiều.

Quả gấc

Việc chọn gấc ảnh hưởng trực tiếp đến màu sắc và hương vị của xôi. Hãy chọn những quả gấc chín cây, có dáng tròn đều, gai nở to và cầm nặng tay. Vỏ gấc nên có màu đỏ cam tươi, cuống còn tươi xanh. Đây là dấu hiệu của một quả gấc vừa chín tới, có phần thịt dày, màu đỏ đậm và nhiều dầu, giúp xôi lên màu đẹp tự nhiên và có vị béo ngậy đặc trưng.

Không nên chọn những quả còn xanh, vỏ cứng hoặc những quả đã quá chín, vỏ mềm nhũn, vì chúng sẽ cho ít thịt gấc, màu không đẹp và hương vị cũng kém thơm ngon.

Các gia vị khác

Bên cạnh hai nguyên liệu chính, các gia vị đi kèm cũng góp phần hoàn thiện hương vị cho món xôi.

• Muối: Một chút muối tinh sẽ làm cho vị ngọt của xôi trở nên đậm đà hơn.
• Đường: Tùy theo khẩu vị gia đình mà bạn có thể gia giảm lượng đường. Đường trắng sẽ giúp giữ màu đỏ tươi của xôi.
• Nước cốt dừa: Thêm nước cốt dừa không chỉ giúp xôi có vị béo ngậy, thơm lừng mà còn làm cho hạt xôi mềm và mượt hơn. Nên chọn loại nước cốt dừa đóng lon có chất lượng tốt hoặc tự vắt từ dừa tươi để có hương vị ngon nhất.
• Dầu ăn hoặc mỡ gà: Một chút chất béo sẽ giúp hạt xôi căng bóng, không bị dính vào nhau và trông hấp dẫn hơn. Dùng mỡ gà sẽ giúp xôi thơm hơn theo kiểu truyền thống.

Định lượng nguyên liệu tham khảo (cho 4-5 người ăn):

• Gạo nếp ngon: 1 kg
• Gấc chín: 1 quả (khoảng 1-1.2 kg)
• Nước cốt dừa: 150 ml
• Đường trắng: 100g (điều chỉnh theo khẩu vị)
• Muối tinh: 1 thìa cà phê
• Dầu ăn (hoặc mỡ gà): 2 thìa canh
• Rượu trắng (tùy chọn): 1 thìa cà phê

Hướng dẫn chi tiết cách nấu xôi gấc bằng xửng

Sau khi đã có đầy đủ nguyên liệu tươi ngon, chúng ta sẽ bắt tay vào thực hiện công thức xôi gấc truyền thống bằng xửng hấp. Quy trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn và cẩn thận ở từng công đoạn để đảm bảo thành phẩm hoàn hảo nhất.

Bước 1: Sơ chế gạo nếp và gấc

Đây là bước nền tảng quan trọng. Gạo nếp sau khi mua về, bạn đem vo nhẹ nhàng với nước sạch khoảng 2-3 lần để loại bỏ bụi bẩn. Lưu ý không vo quá kỹ vì sẽ làm mất lớp cám giàu dinh dưỡng bên ngoài hạt gạo. Sau đó, cho gạo vào một âu lớn, đổ ngập nước và ngâm trong khoảng 6-8 tiếng (hoặc ngâm qua đêm). Việc ngâm đủ thời gian sẽ giúp hạt gạo ngậm no nước, khi hấp sẽ nhanh chín, mềm dẻo từ trong ra ngoài và không bị sượng.

Đối với gấc, bạn dùng dao bổ đôi quả. Dùng thìa nạo toàn bộ phần ruột gấc màu đỏ (bao gồm cả hạt) ra một bát riêng. Thêm vào bát gấc 1 thìa cà phê rượu trắng (nếu có), mẹo nhỏ này sẽ giúp thịt gấc dậy mùi thơm và lên màu đỏ tươi hơn nữa. Dùng tay bóp nhẹ nhàng để tách phần thịt gấc ra khỏi hạt.

Bước 2: Trộn đều gạo và gấc

Sau khi gạo đã ngâm đủ thời gian, bạn đổ gạo ra một cái rổ lớn, xả lại nhẹ nhàng với nước sạch rồi để cho thật ráo nước. Việc để ráo nước rất quan trọng để xôi không bị nhão.

Cho gạo đã ráo vào một cái thau hoặc âu lớn. Thêm 1 thìa cà phê muối và trộn đều. Tiếp theo, cho toàn bộ phần thịt gấc đã sơ chế vào và dùng tay trộn, bóp nhẹ nhàng. Hãy đảm bảo bạn bóp kỹ để màu đỏ của gấc quyện đều vào từng hạt gạo, tạo thành một màu đỏ cam đồng nhất, đẹp mắt. Cuối cùng, thêm 2 thìa canh dầu ăn hoặc mỡ gà vào và trộn đều lần nữa. Dầu ăn sẽ giúp hạt xôi sau khi chín trở nên căng bóng và không bị dính chùm.

Bước 3: Hấp xôi lần 1 – Giai đoạn định hình

Chuẩn bị xửng hấp. Đổ một lượng nước vừa đủ vào nồi hấp bên dưới, khoảng 1/3 chiều cao của nồi. Không nên đổ quá nhiều nước vì khi sôi, nước có thể trào lên làm nhão lớp xôi ở đáy. Đun cho nước sôi bùng lên.

Trong lúc chờ nước sôi, bạn lót một lớp lá chuối, lá dứa hoặc một tấm vải mùng sạch xuống đáy xửng hấp. Việc này giúp xôi không bị dính vào xửng và tăng thêm hương thơm. Đổ toàn bộ phần gạo đã trộn gấc vào xửng, dùng đũa hoặc tay san phẳng bề mặt. Tránh nén gạo quá chặt vì sẽ làm xôi bị bí hơi, khó chín đều. Dùng đầu đũa chọc vài lỗ trên bề mặt gạo để tạo đường cho hơi nước lưu thông, giúp xôi chín đều từ dưới lên trên.

Khi nước đã sôi, đặt xửng hấp lên nồi, đậy kín nắp và hấp ở lửa vừa trong khoảng 20-25 phút. Bạn có thể dùng một chiếc khăn sạch phủ lên miệng nồi trước khi đậy nắp để ngăn hơi nước ngưng tụ trên nắp và nhỏ giọt xuống làm xôi bị nhão.

Bước 4: Hấp xôi lần 2 – Hoàn thiện hương vị

Sau khoảng 20-25 phút, bạn mở nắp ra, dùng đũa xới tơi xôi lên. Lúc này, hạt xôi đã chín khoảng 70-80%, nở đều và trong lại. Đây là thời điểm vàng để thêm đường và nước cốt dừa.

Rưới đều 150ml nước cốt dừa và rắc 100g đường lên bề mặt xôi. Dùng đũa trộn nhẹ nhàng và nhanh tay để đường và nước cốt dừa ngấm đều vào từng hạt xôi. Việc thêm đường và nước cốt dừa ở giai đoạn này giúp xôi không bị “lại gạo” (sượng) và giữ được độ dẻo. Nếu cho đường vào từ đầu, đường sẽ làm gạo khó hút nước và lâu chín hơn.

Sau khi trộn xong, đậy nắp lại và tiếp tục hấp thêm khoảng 10-15 phút nữa cho xôi chín hoàn toàn, ngấm trọn vị ngọt của đường và vị béo của nước cốt dừa. Hạt xôi lúc này sẽ căng mọng, bóng bẩy và tỏa hương thơm lừng.

Cuối cùng, tắt bếp nhưng vẫn đậy nắp để xôi “nghỉ” thêm khoảng 5-10 phút. Việc này giúp xôi dẻo và ngon hơn.

Mẹo hay để xôi gấc luôn dẻo thơm, lên màu chuẩn

Nắm vững cách nấu xôi gấc bằng xửng là một chuyện, nhưng để tạo ra một đĩa xôi thật sự xuất sắc thì cần có thêm những bí quyết nhỏ. Đây là những kinh nghiệm được đúc kết từ thực tế, giúp bạn nâng tầm món ăn của mình.

Làm sao để xôi có màu đỏ cam tự nhiên?

Màu sắc của xôi gấc phụ thuộc hoàn toàn vào chất lượng của quả gấc. Như đã đề cập, hãy chọn quả gấc chín cây, vỏ đỏ tươi và gai nở. Khi sơ chế gấc, việc thêm một chút rượu trắng không chỉ giúp hòa tan tốt hơn các sắc tố trong thịt gấc mà còn làm màu đỏ trở nên tươi tắn và bền hơn sau khi nấu.

Một mẹo khác là khi trộn gấc với gạo, hãy kiên nhẫn bóp thật kỹ bằng tay. Hơi ấm từ tay sẽ giúp dầu gấc tiết ra và quyện đều vào từng hạt gạo, đảm bảo xôi sau khi chín sẽ có màu đỏ cam đồng nhất, óng ả từ trong ra ngoài.

Bí quyết để xôi không bị khô hoặc nhão?

Đây là vấn đề phổ biến nhất khi đồ xôi. Để xôi không bị khô, bạn phải đảm bảo ngâm gạo đủ thời gian. Khi hấp, lượng nước trong nồi phải đủ để tạo hơi liên tục trong suốt quá trình. Nếu thấy nước cạn, bạn có thể châm thêm nước sôi vào nồi.

Ngược lại, để xôi không bị nhão, hãy chắc chắn rằng gạo đã được để thật ráo nước trước khi trộn gấc. Lót một tấm vải hoặc lá chuối dưới đáy xửng và phủ một chiếc khăn lên miệng nồi là hai bước cực kỳ hiệu quả để chống nhão. Tấm vải lót sẽ ngăn hạt xôi lọt xuống dưới, trong khi chiếc khăn sẽ thấm hết hơi nước ngưng tụ, không cho chúng nhỏ ngược lại vào xôi.

Có thể thay thế xửng hấp bằng dụng cụ khác không?

Xửng hấp là dụng cụ lý tưởng nhất để nấu xôi vì nó giúp hơi nước lưu thông đều, làm xôi chín bằng hơi một cách hoàn hảo. Tuy nhiên, nếu không có xửng, bạn có thể “chữa cháy” bằng nồi cơm điện.

Cách làm là cho gạo đã trộn vào nồi, đổ nước xâm xấp mặt gạo (ít hơn nấu cơm thông thường rất nhiều), rồi bật nút “Cook”. Khi nồi chuyển sang chế độ “Warm”, bạn mở ra, thêm nước cốt dừa, đường, xới đều và bật lại nút “Cook” một lần nữa. Mặc dù cách này tiện lợi, nhưng xôi thường không ráo và dẻo bằng phương pháp hấp truyền thống.

Các lỗi thường gặp khi nấu xôi gấc và cách khắc phục

Ngay cả những người có kinh nghiệm đôi khi cũng gặp phải sự cố. Dưới đây là một số lỗi thường gặp và cách “cứu vãn” mẻ xôi của bạn.

• Xôi bị sượng (chín không đều): Nguyên nhân có thể do ngâm gạo chưa đủ thời gian, lửa hấp quá nhỏ hoặc gạo bị nén quá chặt. Để khắc phục, bạn hãy vẩy thêm một chút nước ấm hoặc nước cốt dừa vào những chỗ bị sượng, xới đều lên rồi hấp lại thêm 10-15 phút.
• Xôi bị nhão: Thường do cho quá nhiều nước vào nồi hấp, nước trào lên hoặc hơi nước trên nắp nhỏ giọt xuống. Cách xử lý là mở nắp, dùng đũa xới tơi xôi lên để hơi nước bay đi bớt. Nếu bị nhão nhiều, bạn có thể đổ xôi ra một cái mâm sạch, dàn mỏng và để nơi thoáng gió cho se lại rồi mới cho vào hấp lại.
• Màu xôi không đều, chỗ đậm chỗ nhạt: Lỗi này xảy ra do khâu trộn gạo và gấc chưa kỹ. Lúc này đã quá muộn để sửa chữa, vì vậy hãy ghi nhớ cho lần sau là phải bóp thật đều tay để màu gấc phủ kín từng hạt gạo.
• Xôi không có độ bóng: Nguyên nhân là do thiếu chất béo. Bạn đã quên cho dầu ăn hoặc mỡ gà vào lúc trộn gạo. Có thể khắc phục bằng cách rưới một ít dầu ăn đã phi thơm với hành hoặc mỡ gà nóng lên xôi khi hấp lần 2 và trộn đều.

Dinh dưỡng và cách bảo quản xôi gấc

Xôi gấc không chỉ là món ăn ngon mà còn là nguồn cung cấp năng lượng và dưỡng chất dồi dào. Gạo nếp cung cấp tinh bột, trong khi gấc là nguồn beta-carotene và lycopene quý giá. Món ăn này phù hợp để bắt đầu một ngày mới tràn đầy năng lượng hoặc dùng trong các bữa tiệc. Để biết thêm thông tin về các nguyên liệu nấu ăn chất lượng, bạn có thể tham khảo tại cholaithieu.com.

Nếu dùng không hết, bạn có thể bảo quản xôi gấc đúng cách để giữ được hương vị. Để xôi nguội hoàn toàn, sau đó cho vào hộp kín hoặc dùng màng bọc thực phẩm bọc lại. Xôi có thể để ở nhiệt độ phòng trong vòng 1 ngày. Nếu muốn bảo quản lâu hơn, hãy cho vào ngăn mát tủ lạnh, có thể giữ được 2-3 ngày.

Khi muốn ăn lại, cách tốt nhất là hấp lại bằng xửng khoảng 5-7 phút, xôi sẽ mềm dẻo trở lại như mới. Bạn cũng có thể dùng lò vi sóng, đặt một chén nước nhỏ vào cùng để xôi không bị khô khi hâm nóng.

Với những hướng dẫn chi tiết và các mẹo hữu ích được chia sẻ, hy vọng bạn đã hoàn toàn tự tin để thực hiện cách nấu xôi gấc bằng xửng ngay tại gian bếp của mình. Món xôi dẻo thơm, đỏ au, bóng bẩy không chỉ làm đẹp thêm mâm cỗ gia đình mà còn là cách tuyệt vời để bạn thể hiện sự khéo léo và tình cảm của mình. Chúc bạn thành công và có những bữa ăn thật ngon miệng bên người thân